Page 64 - Дупсун оскуолата 150

60 КЭСКИЛ ТУСТЭНЭР КЫИЛТЛ — ДУПСУН ОСКУОЛЛТЛ

санаабаттара. Теттеру одобут уерэхтэннэдинэ саялаакка тутан илдьиэхтэрэ диэн,
бэл кыахтаахтар дьиксинэллэрэ.
Онон да буоллада, дьаданы дьон одолорун уерэххэ утэйэллэрэ. Былатыан оскуо­
ла боруогун ол сиэринэн аан ман най атыллаабыта. Уерэххэ-билиигэ сыйыаннаах,
сытны-хотуу майгылаах уол атыттартан улам чорбойон, уерэдэр ситийиилэнэн
испитэ. Дупсуннээди Маслов аатынан оскуоланы 1896 сыллаахха ситийиилээхтик
бутэрэр. Кинини уерэххэ уйулуччу дьодурдаадын ийин Дьокуускайдаады икки
сыллаах духовнай семинарияда ыыппыттара. Семинарияны 1901 сыллаахха
бутэрбитэ, Бородой улууйугар церковнай-приходской оскуолада учууталлыы тах-
сыбыта. Ити кини Уус-Алдан улууйун бэйэтин ыччата, Муру эбэ Томторугар аан
ман найгы уерэхтээх кийи буолан, норуот уерэдириитигэр учуутал буолан эргил-
лиитэ этэ.
Платон Афанасьевич Бородонтон 1902 сыллаахха тереебут улууйугар Дупсун н э
кейеруллэр. Дьэ, мантан ыла садаланар эдэр, семинария уерэхтээх кийитин
оччотооду бэйэтин тулалыыр дьаданы олохтоох норуота хайдахтаах кыйалдалаах
батталга олороллорун туруулайар турук санаата. Дьокуускайдаады губерния
уерэдин инспекцията табаарыс П.А. Ушницкай билиитин урдэтэргэ Казаннаады
учительскай семинарияда кууруска уерэнэргэ мэктиэ биэрэр. Уерэх ити кыйатын
араас кэмн э Саха сирин 19 ыччата уерэнэн бутэрбиттэриттэн биирдэстэрэ Афа­
насий Платонович Ушницкай буолар.
Казантга уерэниитэ кини инники дьылдатыгар, кыра-дьадан ы сахатын норуо-
тун олодун, дьылдатын туйунан прогрессивнай ейе-санаата уйуктуутугар улахан
суолталаммыта.
Казаннаады семинарияны бутэрбит эдэр учууталы Нам улууйун киини-
гэр учууталынан анаабыттара. Хомойуох ийин оччотооду батталлаах уйэ то-
йотторо саггалыы керуулээх, прогрессивнай тыынна иитиллибит эдэр учууталы
себулээбэтэхтэрэ. Улуус кулубата Роман Москвитин 1906 сыллаахха Дьокуускай
уобалас народнай училищетыгар тыллабыр киллэрбит: «Учуутал Ушницкай П.А.
оскуола (>р)О.юругар христианской итэ^эли итэ^эйбэт гына, православной танара
уерэдин аанньа ахтыбат тыын-н-а иитэр», — диэн. Онно Платон Афанасьевийы
билэр одолоро, Министерство инспектордара бэрэбиэркэлээн баран, Москвитин
Роман тыллабыра оннута суох диэн тумугу онорон, ити дьыалаттан куоттаран
тураллар. Мантан сылтаан П.А. Ушницкай 1909 с. Дупсунн э хат теннубутэ.
Дойдутугар да ейебулу, итэдэли керсубэтэдэ. Олохтоох баайдары утары 1908—
1909 сс. «Якутская жизнь» уонна «Якутская мысль» диэн хайыаттарга Дупсунун
улууйун улахан баайдарын Никифоровтары, Афанасьевтары утаран, «Интелли-
гентнэй сахалар бииргэ улэлээбит дьонноругар хайдах кемелейеллеруй?», «Сири
тэннээн уллэрэри утарааччылар нэйилиэк мунньадар хайдах дьууллууллэрий?»,
«Норуодунай права уонна кийи личнойа тыытыллыа суохтаада», «Редакцияда
сурук», о.д.а. ыстатыйалары суруйан бэчээттэппитэ. Дупсун улууйун Дьокуус­
кай уокуругун I Оспех нэйилиэгин Чаранай адатын ууйун сахалара сылтан ор­
дук ходуйа сирин нэйилиэк урдунэн тэн нээн уллэрэр туйунан туруорсубутта-
ра. Кинилэр сири куйаданын-учугэйин кээмэйинэн уллэстэргэ туруорсаллара
хайан бадарар баар хасыйыы. Ити айадас корреспонденция кэнниттэн унсуйэн,
себулэспэккэ 24.10.1908 с. (Як. гос. архив. 288 стр. сп. I ЕХ 70) Платон Афанасье­
вич Нам улууйугар иккистээн атаарыллар. М.М. Крафт — Дьокуускай губернатора
Нам кулубатын Р. Москвитин донуойун ылан баран, норуот училигцетын инспек-
торын С. Огородниковы сорудахтаабыта, бу танараны утары барбыт учууталга
П.А. Ушницкайга саамай кытаанах дьайал ыларыгар, онно ордук билиннэрэригэр
бу учуутал П.А. Ушницкай еттунэн итэдэлэ суох кийи, казанскай семинарияда
сылдьан революционнай уерэхтээйини кытта билсибитэ диэн сибээстиирэ.
Ол да урдунэн Платон Афанасьевич Ушницкай донуостуур дьонноро уерэдэ суох-