Page 5 - Иван Мигалкин Олохпут дьонунан киэркэйэр

Норуот сайдарын ситикэр суверенитет

БиЪиги тереебут Ийэ дойдубут — чекере куеллэрдээх алаас-
тартан, кыталыктар уикуулуур кырдалларытган, сааскы сылааска
бастакынан тыллар дыргыл сыттаах ньургуЬуннартан, кемус куо-
лаЬынан тохтоло суох сырдык ырыаны кутар куерэгэйдэрдээх сы-
Ьыылартан, ыччат таптаан куулэйдиир хатьпг чараннарьптан, тайал-
даннаах тайдалартан, суккэн урэхтэртэн, ерустэртэн садаланар. Бу
маны барытын ким бас билэрий диэтэххэ, кини хаЬаайына — улэ-
Ьит киЬи, ханнык да омугуттан тутулуга суох тапталлаах Сахабыт
сиригэр олорор УлэЬит КиЬи! Кини куелэ, кини алаастара, кини
тыата.
Уйэлэр тухары кийи-аймах кинул, тэн бырааптаах государ-
ствода олоруохтаадын, ол госуцарствода социальнай уонна расовай
атадастабыл, киЬи киЬини келеЬуннээЬинэ суох буолуохтаадын
туЬунан сырдык ыралаада. Оннук утуе, кэрэ олоду хас биирдии
кийи харытын ньыппарынан туран улэлээн, саиаттан-сана урдук
кирбиилэргэ дьулуЬан, улэ бары уеруйэхтэрин ымпыгын-чымпы-
гын баЬылаан ситиЬэр, айар, тутар.
СуурбэЬис уйэ садаланыытыгар сурук-бичик, уерэх-сайдыы
диэни билбэтэх мункук, кэнэн саха дьонун ыччаттара — нейрохи-
рурдар, космофизикгар, ученайдар, суруйааччылар, геологгар, ху-
дожниктар, артистар, юристар буола ууннулэр. Дьэ, маны этэн
эрдэхтэрэ, олоххо дьулуур, улэни баЬылааЬын кийи дэгитгэр сай-
дарыгар киэн кыахтары арыйар диэн.
Ис сурэххитгэн себулээн ылбыт идэдинэн улэлиир да учугэ-
йин. Санаан дуойуйар, дууйан манньыйар, улэн да кердеруутэ
урдуур. Хас биирдии кийи бэйэтин тус олодун кытта обществен -
най улэни ситимниир, дойду социальнай-экономическай сайдыы-
тыгар сэмэй кылаатын куннэтэ киллэрсэр буолладына, кэлэр кэс-
килбит сарданалаах буоларыгар сырдык эрэл уескуур. Ол ийини
бийиги государственнай суверенитет суолун талбыппыт. Норуот
бутгуунэ дьууллэспитин кэннэ 1990 сыл баладан ыйын 27 кунугэр
республика государственнай суверенитетын туйунан Декларация та-
йаарыллыбыта. 1992 сыл муус устар 27 кунугэр Саха Республика­
тын сана Конституцияга (Терут Сокуона) кууйугэр киирбитэ. Окно
республика норуот бэйэтин бэйэтэ быйаарынар быраабыгар олоду-
рар сувереннай, демократическай, правовой государство буолар диэн
суруллубута. Бу киЬи истэн эрэ кэбиЬэр докумуона буолбатадын
ейдуугун. Манна республика гражданнара кенулгэ, тэн быраапта-
ныыга дьулуйуулара, норуот олодун тупсарарга, кини сайдыытын
хааччыйарга кыИамньы кердеруллубутэ.
3