Page 8 - Иван Мигалкин Олохпут дьонунан киэркэйэр

Ханна барытыгар, айадастык кэпсэтии барбыт, бириэмэтигэр
септоех, сиэрдээх кириитикэ турбут сиригэр — истин' сыйыан
уескуур. Онтон, хайа бадарар улэлиир коллективка, дьоннор хар-
дарыта иотииник сыйыаннайан, бэйэ-бэйэлэрин ейдейер эрэ буол-
лахтарына — улэдэ-хамнаска ситийиилэр уескууллэр.
Историяда биллэринэн. былыргы грек уерэхтээдэ Архимед:
“Миэхэдэ тейуутэ адалын, оччодуна Сир шарын да эргитиэм этэ”,
— диэн сана аллайбыта yhy. Ол уос номодор хаалбыт, уйэлэри
унуордаабыт. Билинтги олохпут эмиэ бэйэтэ тейуулэрдээх. Ол
демократичны, ийитиннэрэн-биллэрэн ийиини, кириитикэни итиэн-
нэ бэйэни кириитикэлэниини сайыннарыы буолар.
Билинни уонна кэлэр олохпут дьылдата бийигиттэн барыбы-
тытган улахан тутулукгаах: куннээди улэбитипэн, тейодуйаны адалар-
бытыгган, олоххо, кэрэдэ дьулуурбутутган. Сорох ардыгар, кийи хо-
мойо истэрэ баар буолар, демокраппын дэнэр кийи, уейэттэн алла-
раанна диэри уехсуу тылынан санарарын, онон кырдьадайы ьггык-
таабатын, эдэри сыаналаабатын кердерерун. Иллэрээ сыл, бииргэ
гереебут быраатым Александр Васильевич (билигин Тас сыйыанна
Саха Республикатын министрэ) Аляскатган кэлэ сылдьан, тереебут
Уус-Алданын улууйун “Муру сайардата” хайыакка “Дьонно утуену
бадараи...” диэн интервьютугар этэнтурар: “Америкадатуох учугэйи
керой, бэйэи дойдугар кейерен адалыан этэй диир буоллахха,
сууЬунэн сылларга государство тутаах докумуонун Конституцияны
гутуйа уорэммит дьон олоххо сыйыаннара чынха атын. Мин амери-
канецтар суукка-сокуониа сыйыаннара Россияда баар буоллар дии
саныыбын. Кинилэргэ да барыга учугэй, табыллыбыт диир кыах
суох. Ол да урдунэн, американецтар сокуону тутуйаллара кийини
сехтерер. Мин саныахпар, тейе да “демократия” диэн тылы араас-
таан ейдеетеллер, араастаан быйаардаллар, биир ейдебулгэ чугайата
сатыам этэ. “Демократия — это соблюдение законности”. Туох ба­
рыта кээмэйдээх, сокуон харадар эппиэттиир буолуохтаах. Манна
дадатан эттэххэ, “демократия — это вседозволенность” диэн бада-
рааччылар Россияда адыйада суохтар.
Бу “демократия” диэн ейдобул олох туох баар аранатын бары-
тын хабар. Онон, кыра одо эрдэхтэн. кийи вйунэн-санаатынан,
этинэн-хаанынан бу “демократия — законность” диэни ылынна-
дына, олохпут иннин диэки сайдан барыа диэн ейдебул миэхэ
баар. Маны элбэхтэ хатылаан, олох аргыйа оностон олордохпуту-
на, инники кэскилээх норуот буолуохпут”, — диэн.
Бу этиилэри мин, Алиш Забид оглыны кытта биир ейдеэх-
санаалаах олоххо тардыстар эбиппиттэн уерэммин холобурдаагым.
Улэдэ-хамнаска утуе тумуктээх кердоруу — урдуук-урдук мыраа-
6