Page 151 - ИВМ Үлэҕэ таптал-дьоҥҥо таптал

биирдэ бэриллэр олохпутугар сака ону-маны анааран,
толкуйдаан билэн иЬэммит, кырдьыы суолугар уктэнэн
хаалабыт.
Ааспыт олохпут историята — угус ертугэр кистэлэк
дьикти утах сабынан буруллэр. О ну хасыЬан ситэ уерэтэ
сатаабат буолуубут, биЬиги уопсай итэбэспит. Ааспыт
кэм наЬаа элбэх дьиктилээх, онтон бу дьиктини арыйан
уврэтии бэйэтэ туЬунан умсул&аннаах.
ЭЬиги бары билэр, аахпыт Василий Ян (В. Г. Янчевец-
кай) суруйааччыгыт «Чингисхан», ону тэкэ Алексей Тол­
стой «Петр Первый» историческай романнара теЬелеех
эрэйинэн, элбэх м вккуерунэн кинигэ буолан тахсыбытта-
рын ба5ар истэ иликкит буолуо? О ччотообу свлайааччы-
лар бу романнар тахсыыларын хаалыылаах кэм сылла-
рыгар сиэттэрэн, улаханнык бопсо сатаабыттара Билигин
бу романнар аан дойду норуоттарын биЬирэбилин ыл-
лылар. ♦
Кунду аа^ааччылар, эЬиги болБОмтоБутун биир исто­
рическай р о м а кка тардыахпын баБврабын. Биллэрин
курдук, ханнык баБврар историческай уус-уран айымньы
дьикнээх историческай чахчыга олоБуран суруллар.
Аатырбыт нуучча суруйааччыта Валентин Пикуль
«Крейсердэр» диэн романа уонча сыллааБЫта бэчээттэм-
митэ.
Бу роман сурун геройдарыттан биирдэстэрэ, 1905
сьшлаа5ы нуучча-япон сэриитин кыттыылаа5а, эдэр саас-
таах такара улэЬитэ иеромонах Алексей Конечников. Ки­
ни тас ке р укэ р о м акка маннык ойууланар: тегурук уон-
на хапта5вйды кы сирэйдээ5э, харахха быра^ыллар ыйаас-
тыгас харахтардаа^а, бу харахтара киЬини тардар сытыы
уоттаа5а, кини олус ойдев5е диэн этиллэр.
О ччотоо5у кэм кэ Алексей Конечников дьиктитик
уерэ^и баЬылаабыг саха киЬитэ эбит. Кини, эстибит-быс-
тыбыт улуус саах сыбахтаах бала5анын иЬигэр тереппут-
тэригэр хамсаларын оборон, уматан биэрииттэн 050 саа-
Ьа са5аламмыт. АЬыыр-аЬаабат аччык сылдьан, нуучча
сыьшынайдарыттан кинилэр тылларын уерэтэн, итини
тэкэ сахалар ортолоруттан такара улэЬиттэрэ суохтары-
нан сибээстээн, ааспыт уйэ 90-с сылларыгар Спасо-Якут-
скайдаа5ы такара дьиэтигэр истээччинэн киирбит.
Онно, такара дьиэтигэр, тото аЬыыр aha, тымныыт-
тан токм от такаНа итиэннэ элбэх ахсааннаах кинигэ баа-
рыттан Алексей билиигэ-керуугэ, кэрэбэ тардыЬан бар-
быт. Бэйэтин баБа ертунэн английскай тылы уерэтэн, ону
баЬылаан, такара дьиэтин улэЬиттэрин улаханнык сех-
149