Page 146 - ИВМ Үлэҕэ таптал-дьоҥҥо таптал

тэркэй хопто сымыытын сииллэрин к о р е к к у н улаханнык
бэккиНиигин, кэлэйэ^ин.
Дьин-эр, сымыыт теЬенен кыра да, соччонон минньи-
гэс. Саас уерэнээччилэр туундараба тахсаннар, сымыыт-
тар араастарын уерэтэллэр эбит. Уерэнээччилэр, ахса
суох элбэх бараах сымыытын хомуйаннар, хобордооххо
ыЬаарылаан, «Туундара бырааЬынньыгын» тэрийэллэр.
Кыра сымыыт белковай састааба этиттэн ордук буолар.
Холобур, уон биир сымыыттаах уйаттан уонун да ыллах-
ха, кетер ону син-биир толорор. Сымыыты хомуйууга,
саамай кылаабынайа — бутуннуу эЬэр сыыЬа.

Кыталыктар

Кыталык сиргэ хаалларар суолунуун ураты кетер.
О ртоку тарба5ын суола 30 см. буолар. Киниэхэ майгын-
наЬар суоллаах котер суох. Кыталык туруйаттан улахан.
Кини кетер кэмигэр моонньо тебетугэр диэри кебус-ке-
не, оттон сууЬуттэн тумсугар диэри эмиэ кобус-кенотук
аллара диэки туЬэр. Хайдах эрэ ТУ-144 самолет кетен
иЬэрин санатар.
Кыната 5 сарадахтаах. Кынатын тебете эрэ харалаах.
Кыталыкка туес диэн суох, кыната кэтит. Сорох дьон
кини кутуругун бетуук киэнин курдук уруЬуйдууллара
сыыЬа. Кыталык тумса, сууЬэ уонна атаба кыЬыл. Хара-
бын у р у ю — саЬархай, харабын харата — хара дьуЬун-
нээхтэр. Тебете харабыттан сабалаан кыЬыл буолар, ха­
рабын тулатын ылан туран. Тумсун хайабаЬа 1,5 см, кур­
дук кэтиттээх.
Кыталыктар уйалара саастарыттан тутулуктаах. Ула­
хан саастаах кыталыктар уйалара эмиэ улахан, оттон эдэр
пааралар киэннэрэ кыра буолар. Ити, саастаах кыталык
хас да тегул биир уйаба сайынын кэлэн сымыыттыырыт-
тан. Хас кэллэбин аайы улаатыннаран иЬэр. О ну элбэх
тегуллээн туЬаныллар (многоразовай) уйалар дэниллэр.
Кыталыктар уолбут куелгэ уескууллэр. Сымыыттарын
бэс, от ыйдарыгар тэЬэллэр. КиЬи дьиктиргиирэ баар,
былыргы Индия тааска, хайаьа (наскальнай) уруЬуйдары-
гар билигин-ки кыталык хаартысквбв туЬэриллибитии
курдук тупсабай уруЬуйдар бааллара кэрэхсэбили уес-
кэтэр.

144