Page 10 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

араас алҕастаах, табалаах, араас иэйиилээх киһини суруйан
таһаараҕын. Ити, дю, уустук, бэрт элбэх сыраны көрдүүр,
арааһы ааҕары эрэйэр, утуйбакка-олорбокко толкуйдааһыны
эрэҥкэдийэр дириҥ үлэ. Онон кэпсээҥҥин суруйан бүтэр-
дэххинэ, үкчү ыараханы сүтэн дэлби сылайан, ыран-быстан
дьиэҕэр кэлэнтгин, таһаҕаскын түһэрэн өрө тыыммытыҥ кур-
дук чэпчии түһэҕин. Онтон ол үлэҥ бэчээккэ таҕыстаҕына —
дю дьэгдьийии диэн ол. Аны ол кэннэ кэпсээннэри кинигэ
оҥордоххуна үкчү оҕоломмут киһи курдук буола түһэҕин.
Ким барыта оҕото улаатан үчүгэй киһи буоларыгар баҕарар
ини уонна ол оҕотун дьон хайҕаан бардахтарына, дуоһуйар
буолуохтаах. Онтон кинигэ — оҕо — эмиэ оннук. Киэҥ ааҕаач-
чы сэҥээрдэҕипэ, оҕом саары чаккылаах эбит дии саныьпъш.
Эһиги бүгүн мин оҕолорбун сирбэтигит. Онон мин 12 оҕону
сүһүөхтэригэр туруорбут курдук сананным.
Мин барьгга 22 сыл устата суруйдум. Ити бэрт уһун кэм. Ол
гынан баран, ити сааһырбыт, норулуйа барбыт киһиэхэ уонна
сыннъанары сыаналыы баран эрэр киһиэхэ, дю түргэнник элэҥ-
нээн ааһар кэм эбит. Барбах, 22 хоммут курдук санаан, амта-
һыйан эрэ хааллым. Аны ити 22 сыллар бары суруйууга эрэ
барбатылар. Хаһаайыстыба үлэтэ, общественнай үлэ, киинэ, ку-
лууп, телевизор, дьаарбайыы, куобахтааһын, кустааһын, анды-
лааһын, балыктааһын, онно-манна барыы, дюну кьггга сэлэһии,
кинигэ, хаһыат, сурунаал ааҕыылара, машинкаҕа тоҥсуйуу —
барылара үлэлиир кэммин сарбыйаллар. Биир үксүн ол иһин
быһътылаах, суруйарбар ураты аҕыйах кэм тиксэн муҥнаата. Дю,
онон, буору бааһырдыбьггым диэн барьгга; 20-чэ хоһоон (үгэлиин
араастыьга); 5-6 сценка, 5 кинигэ, ыстатыйалар уонна аҕам оло-
ҕун, кини билсибит дьоннорун туһунан балайда этгээх кинигэ.
Ону суруйуубар 11 сылым элэс гынна.
Киэҥ ааҕааччыларбар маннык кэпсиир тоҕоос тиксиби-
тинэн этэбин:
1. Итиннэ мин бастакы сыалым — аҕабын киһи быһыы-
тынан көрдөрүү: кини олоҕун, атастарын, ханан сылдьыта-
лаабытын, тугу үлэлээбитин.
2. Сурукка суруллубутгары онно анал үөрэхтээх дьон ырьгг-
тьпшар.
3. Өсхө, суруйуубар сүөһү баайдаах саха үөрэҕэ суох ку-
лаактара элэҥ-сэлэҥ көстүтэлээн ааһар эбит буоллахтарына,
кинилэртэн Советскай государство салҕалаабат. Кинилэр суох
буолбуттара өр буолла уонна аҕам ол ыалларга таарыйталаа-
быт дьоно эмиэ. Оттон бандьыытгар баар эбит буоллахтарына
— кинилэр былыр үйэҕэ эстибит саха үөрэҕэ суох дьоно.
Аны чорботоп бэлиэтээн этиим диэн, Тааттаҕа олором-
6