Page 170 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

сеевич учууталынан үлэлиир», — диэн кэпсииллэрэ. Мин ол
Реаһы көрүөхпүн наһаа баҕарар этим. Кини, бадаҕа, сахалыы
«эрэйи аас» диэн тылтан таһааран, нууччалыы Реас диэн ааты
уолугар биэрбит быһыылаах. Биир уолун Ясон диэн аатгаа-
быт, сахалыы тылбаастаатахха, «мин түүлбүн» диэн буолар.
Учууталбыт санаата көнньүөрбүт кэмипэр репрессияҕа түбэс-
пит Саха үөрэхтээхтэрин — Алтан Сарын, Г.В. Ксенофон-
тов, П.А. Ойуунускай, о.д.а. тустарынан кэпсиирэ. Алтан
Сарыны «Беломор-Канал» тутуутугар хаайыылаах сылдьан,
Финляндияҕа күрээн, онно тиийэн тюрколог-профессор буол-
бут үһү диирэ.
1946 с. училищебытын бүтэрэн, республика оройуонна-
рьҥар учууталлыы тарҕаспыппыт. Мин оройуоммар Мэлдьэх-
си начальнай оскуолатыгар анаммытым. Ону таһынан киэ-
һээҥҥи оскуолаҕа сэбиэдиссэйинэн анаан, сэрии буолан,
үөрэммэккэ хаалбыт кыргытгары, уолаттары бэһис-алтыс
кылаас программатынан үөрэппитим. Ити сыл Өксөкүлээх
«Ырыа-хоһоон» диэн кинигэтэ тахсыбьгга. Кинигэҕэ аан тылы
В.Н.Чемезов, Н.М.Заболоцкай суруйбуттар этэ. Онон мин
киэһээҥҥи оскуолабар Өксөкүлээх айымньыларын үөрэтэр
кыахтаммьггым.
1950 сыллаахха Дьокуускайдааҕы учительскай институту
бүтэрэн, Чурапчыга үөрэх салаатыгар инспекторынан анам-
мытым. Ол күһүнүгэр дуу, эһиилигэр дуу, чуолкайын өйдөө-
бөтүм, атырдьах ыйыгар биология учууталларын республи-
катааҕы сүбэ мунньахтара буолбута. Онно үөрэх салаатыттан
миигин ыыппыттара. Ол муггньахха аан маҥнай Реас Алек-
сеевиһы көрбүтүм. Кини үчүгэй тигиилээх тирэҥсэлээҕэ,
косоворотка ырбаахылаах, хатыныр киһи этэ. Тыл эппэтэҕэ,
боппуруос да биэрбэтэҕэ, саҥата-шгэтэ суох сылдьыбыта.
Хас мунньах, Пле^гум ахсын Георгий Прокопьевич Баша-
рины кэнэйдииллэрэ. Оннооҕор холкуоска торбос өллөҕүнэ
«Башарин кинигэтин буортулаах дьайыыта» диэн буолан
иһэрэ.
Партия обкома оройуоннар ахсын обком уурааҕын илдьи-
ритэ, өйдөтө диэн ааттаан боломуочупайдары ыыталаабыта.
Тааттаҕа үс критиктэртэн биирдэстэрин I I. П. Канаевы уон-
на Эллэйи ыыппыттара. Онно кинилэр нэһилиэнньэ мун-
ньаҕын ыҥыран баран, «буржуазнай националист», «контр-
революционер» Өксөкүлээх Өлөксөй соҕотох уолун, учуутал
Реас Алексеевиһы ыҥыртаран аҕалбыттар уонна аҕаҕыттан
аккаастанарыҥ туһунан: «Сурукта аҕал», — диэн ыкпыттар-
түүрбүттэр. — Аҕаҕытган аккаастамматаххына учууталлыыр
үлэҕиттэн үүрдэриэхпит...»

168