Page 113 - Егоровские чтения

менниир кэтээн керуулэри эрэйбитэ. Араас биологическай объек-
тарга С витамины уонна каротины уерэтиигэ элбэх литератураны
уорэтэргэ тиийиллибитэ. Ити тумугэр монография биЬиги дойдубу-
тугар да, ол курдук кыраныысса таЬыгар даманы научнай
кердееЬуннэргэ анаммыт бастакы 6aha суруллубута. Автор тумугэр
чуо он-оЬуллубут анализ бигэ олохтоо^о “биЬиги витаминнаах ресур-
саларбытын баЬылааЬын улахан суолталаах практическай кэккэ
боппуруостарын ордук таба быЬаарыыга тиийэн кэлэр кыа§ы биэр-
битэ” диэн тумуктээЬини он-орор (40 стр.).
А.Д. Егоров улахан болдомтотун С витамины уонна каротины уерэ-
тии методическай боппуруостарыгар уурбута. Уунээйилэр органна-
рыгар аскорбиновай кислотаны баарын быЬаарыы процеЬын тургэ-
тэтэргэ анаан чинчийээччи анализтанар пробалары бэлэмнээгин бу-
катын сан-а варианын ырытан оггорорго тиийбитэ. Автор ити сан-аны
киллэриитин сэмэйэ бэрт буолан: “БиЬиги методика^ бэрт кыра
уларытыылары киллэрбиппит” (50 стр.) диэн ааттаабыта. Профессор
Букин классическай методикатыгар он-оЬуллубут “бэрт кыра ула-
рытыы” тумугэр С витамин теЬо баарын тургэнник быЬаарыыны эрэ
буолбакка, ону ааЬан аскорбиновай кислота хаачыстыбатын мун-у-
туурдук челунэн хаалларыы эмиэ кыаллыбыта.
Кини холоонноо^о суох баЬаам элбэх матырыйаалы хомуйбута
уонна химическэйдык анализтаабыта. Ол курдук С витамин теЬе ба­
арын билиигэ уунээйилэр 300-тэн тахса керун-нэрин уонна суорта-
рын хабан 46 ботаническай семейство уорэтиллибитэ. Олортон 60
бырыЬыана cyehy аЬылыгар итиэннэ 25 бырыЬыана аска эбэтэр эмп-
техническай средстволарга туттуллар суолталаахтара. Итиниэхэ
учуонай уеруен иЬин дьиикэй уунээйилэр 50 керун-нэрэ элбэх вита­
миннаах буолан тахсыбыттара. Каротин теЬе баарын билиигэ
уунээйилэр 119 керун-нэрэ уерэтиллибитэ.
А.Д. Егоров, apaaha, витаминнаах уунээйилэри араас экологичес-
кай усулуобуйаларга уунуулэрин уерэппит бастакы биохимиктар-
тан биирдэстэрэ. С витамин уунээйилэргэ араас почвалаах-уунээй-
илээх алаастарга араастаан баар буолар эбит. О^уруот аЬын сорох
керун-нэрэ (моркуоп, эриэппэ, ogypcy, турнепс) Саха сирин усулуо-
буйаларыгар дойду атын оройуоннарыгар уунэр ити культуралар-
даа§ар балачча элбэх С витамины мунньуналлара бэлиэтэммитэ.
Ученай кэтээн керуулэринэн, хортуоппуйгаар С витамин мун-утуур
мунньуллуута сибэккилэнэр кэмигэр тиксэр, ол кэнниттэн хортуоп-
пуй ситэн истэ^ин аайы витамина а^ыйаан иЬэр. Оттон биЬиги аныа-
ха диэри хортуоппуй хомуурун учугэйэ буолла§ына балаган ыйын
бастакы чыыЬылаларыгар са^алыыбыт, сородор хомуур куЬун тиЬэх
ыйын бутуутугэр диэри сыЬыллар-хомуллар.
Дьиикэй унээйилэр ортолоругар саамай элбэх С витаминнаа^ынан

109