Page 91 - Г.В.Портнягин-Даҕайаарап сиэнэ. Бэйэни билинии

Ъэйэни билинии

рохтор дьаданытык олороллор. Олох, уопсастыба, наука салгыы
сайдар, иннин диэки баран иһэр. «Киһи аймах сайдыытыгар
туһаны киллэрэн, түргэтэтэн, космос бүтэр уһуга суоҕар кии-
рии туһугар туруулаһыахтаах этэ — хас биирдии киһи». Сэрии-
лэһэ, өлөрсө сылдьыахтааҕар. Киһи өллөҕүнэ, дууһата бу орто
дойдуга хаалара дуу, космоска көтөрө дуу — биллибэт. Бауар,
элбэх үчүгэйи оҥорбут буоллаххына, космоска, атын планетара
көтөрө буолуо. Өлүүгэ наһаа ытаабакка-соҥообокко, аттыгар
баар буолан, быраҕан кэбиспэккэ, дьоһуннук атаарыы баар буо-
луохтаах. Үчүгэйдик көрүллэр киһи ыраас, сыта суох буолар.
Иигин-сааҕын ыраастааһын, тута сууйуу-сотуу. Кырдьан баран,
ыалдьыыга наһаа элбэх көрдөрүү, айан, уочараттар, анаалыстар,
сыаналаах эмтэр, төлөбүрдээх эмтэниилэр, бэриктэр буоллах-
тарына, боростуой киһи айылҕа төһөнү биэрбитинэн олорон,
түргэн соҕустук сып-сап хомунан барбыта ордук курдук. «Хаһан
өлөн сынньанабын». «Сууланан-сууланан токуллан баран өлөн
хаалыы». Ыарыылааһын хайаан да баар буолар, чугас дьонугар
барытыгар биллэрии, онтон төһө киһи баарынан.
Балыыһаҕа сытан өллөҕүнэ экспертизауа ыыппаттар. Сойбу-
тун кэннэ сууйуллар, төкүнүтэ сылдьан, таастаах ууга илитэн
инчэҕэй тирээпкэнэн сотуллар, онтон таныннарыллар. Илии-
тин түөһүн үрдүгэр быар куустара таһааран баайыллар, тоҥо-
лоҕун үөһэ таһааран. Атаҕын, төбөтүн, сынааҕын баайаллар.
Бүтэн баран илиини буокканан суунуллар. Дьиэтигэр илдьэн,
хаптаһын тэлгээн сытыараллар, хоруоба оҥоһуллуор диэри.
Буорун хаһыыта, тас маһын остуолбатын оҥоруута барыта сата-
былы, үлэни эрэйэр. Үс хонугунан барыта бүтэн таһаарыллар.
Быраһаайдаһыы, таһаарыы, остуол. Онтон тоҕус, түөрдуон хо-
нуктара. Биир, үс сыллара бэлиэтэнэн остуолланаллар. Хайаан
да наһаа идеал да буолбатар, ким туох кыахтааҕынан оҥоро са-
тыахтаах. Кыһалҕалаах дьоҥҥо бэйэлэрэ этэллэрин кэтээбэккэ,
бэйэҥ тиийэн, ыйыталаһан билэн көмөлөһүөхтээххин. Киһи
өллөҕүнэ, чугас харайар дьонугар тута тиийэн сылдьыллыах-
таах, көмөлөһүллүөхтээх эбэтэр сатаатар харчынан көмөлөһүл-
лүөхтээх хайаан да, аймахтаргар, табаарыстаргар баай-дьадаҥы
диэбэккэ, куһаҕан-үчүгэй диэбэккэ. Киирэн тэпсэҥэлээн ба-

89