Page 101 - Уус Алдан эмин тэрилтэлэрин сайдыытын историята

1977 сыллаахтан са§алаан утуу-субуу В.Е.Находкина,
А.С.Егорова уонна кинилэр кэннилэриттэн К.И.Цой Томскай
куорат педиатрическай институтун бутэрэн улэлии кэлбитэ.
Кинилэртэн Аграфена Семеновна уонтан тахса сыл улэлээн
баран билигин Дьокуускайга киирэн олохсуйан улэлии-
хамныы сылдьар. Онтон Варвара Егоровна Клара Иванов-
налыын дойдуларыгар кун бугунугэр диэри 050 доруобуйата
туруктаах буолуутун олохторун эркээйитэ оностоннор суур-
бэттэн тахсалыы сыл улэлээн кэллилэр. Бу икки энил-тэгил
саастаах дьуегэлии кыргыттар ейдерун-санааларын бииргэ
тумэннэр Уус-Алдан улууйа кэлэр еттугэр туруктаах, кэс-
киллээх буоларын туйугар элбэди онордулар. Ол курдук тейе
даманы улууска уон тыйыынча кийи ахсааныгар тиксэринэн
050 быраастарынан (1996 с. С.с.—4,4, У-А—3,1), о§ону эмтиир
куойкаларынан (1996 с. С.с.—14,7, М-Х—16,2, У-А—11,0)
хааччыллыыта Саха сирин орто кердеруутунээ^эр намыйадын
урдунэн кэнники кэккэ сылларга куйа§ана суох ситийии-
лэрдээхтэр диэххэ сеп. О§о куойкатыгар сытан эмтэнии
былаана сыл аайы (1996 с. — 104,8%, 1997 с. — 105,2%)
туоларын ситистилэр. Бииригэр диэри саастаах 050 елуутэ
сыыйа намтыыр кыахха киирэн ийэр (1993 с. — 15,3%, 1994 с.
— 20,9%, 1995 с. — 14,3%, 1996 с. — 27,6%, 1997 с. —
19%), оттон уон туердугэр диэри саастаах одолор ыалдьаллара
тыйыынча кийи ахсааныгар сыл аайы намтаан Саха сирин
уонна Амма, Мэнэ-Ханалас, Таатта, Чурапчы улуустарын
орто кердеруулэринээ^эр (1996 с. С.с. — 1526,7, М-Х —
1440,7, Т -1457,3, У-А — 813,4), ол ийигэр тына араас
ыарыылара (1996 с. С.с. — 872,1, Чур.—870,1, У-А — 395),
сыстыганнаах ыарыылар (1996 с. С.с. — 94,3, Т — 99,5,
А — 119,3, У-А — 37,7) намыйах буоланнар куйа^ана суох
ситийиилэннилэр.
1988 сыллаахтан са^алаан Танда^а, Суоттуга, улуус кии-
нигэр Бородино кыра 050 айын бэлэмнииргэ аналлаах “мо-
лочнай кухня” айылланнар быраас керуутунэн-истиитинэн
050 табатык айыырыгар-сииригэр улахан коме онойулунна.
Оччотооду улуус кылаабынай быраайа М.А.Баишев уонна
улуус педиатр быраайа В.Е.Находкина ке§улээйиннэринэн
1983 сыллаахтан Бородону, Чараны, Майа^айы, Мындаабаны
киллэрэн туран, ус учаастактарга уллэрэннэр, эбии 050 бы-
раастарын штаттара керуллэннэр саналыы хайысхалаах улэ
садаламмыта. Ол сажана Бородино уон туердугэр диэри
саастаах 1800, ол ийигэр биир саайыгар диэри 100-тэн тахса
050 баара. Маны барытын биир быраас кереругэр-истэригэр
кийи кыа§ын тайынан улэ этэ. Онон ус быраас учаастактарга

101