Page 202 - Былыр этэ диэххэ

Кыттыгастар

ааскын — Чыыстай атаҕын арҕаа өттүн үрдүк таала
өҥөйөн турар. Соҕуруулуу-илин баһын тумустуу үтэн
киирбит булгунньаҕын үрдүгэр сиэттиспитинэн үүм-
мүт баараҕай тииттэр күлүктээн, мууһун өргө диэри сүгүн ириэр-
бэт хоой сир. Хараара ыаһыран тымныы салгынынан алгыйар сири
бастакы кэлбит кус ырааҕынан тумнар. Илин диэки өттүн тутан
көтөр үөр кус улахан ууну батыһан үргүлдьү Дьаакып атаҕынан,
намыһах мастаах хотоол сиринэн Талахтаахха тахсар. Онон сааскы
куска арыый да «улахан иһиттээхтэр» таласпат сирдэрэ. Онно хо-
луйдахха, Чыыстайтан көстөн турар Дьаакып Атаҕа кыра оҥхой
курдук, бирээмэ бүлүүһэни тиэрэ уурбут курдук сир. Кыстыыр уу-
тун кыра ымыйатын мууһа өргө диэри эриссээччи. Саас бастакы
кэлбит кус, былыр-былыргыттан, олорбутунан түһэр алыптаах
сир. Улахан күндээ мууһун устунан кэрийэ көппүт кус быһа аас-
пат. Кириискэ икки атахтааҕы чугаһаппат бүү диэбит дьабына.
Билии — Агит сирэ. Чычаас уулаах диэбэккэ, ааһар кус эбэ-
һээт хабырыйар. Илин бас Никиипэр уораҕайа. Мааскын арҕаа
атаҕар — Чыыстайга Өлөксөй кустаабыта син ыраатта. Кириискэ
уолаттарын сааскы кустан саҕалаан субан сүөһү көрүүтүгэр ба-
рыларын илдьэ сылдьар. Куска балаакканан утуйа, хоно сылдьал-
ларыттан таҥастара-саптара элбэҕиттэн сопхуос тыраахтарынан
малын Дьаакып атаҕар илтэрээччи. Кинилэри кытта Өлөксөй
тыытын, утуйар таҥаһын кус суруогун быдан иннинэ илтэрэр
идэлэннэ. Кини да сопхуос үлэһитэ.
Күһүҥҥэттэн хотоҥҥо киирбит сүөһүгэ итии ойбону оттооч-
чунан үлэлээбитэ хаһыс да сыла. Үлэтин хамнатар күүһэ — күнүһүн
Аканьыаһы сарынан кыһыл арыгы тастаран «эмэр». Сарыкка сыл-
дьар «уола» манньата суох хамнаабат барахсан. Топпот айахтаах са-
рыгын киһититтэн күрэттэн сорҕотун ойбонугар киллэрэн быалаан
угар. Ол иһин куруук сэрээттээх сылдьааччы. Эмээхсинэ — Дьэбдьэ:
«Хайа баҕайытай, баатыгарын Уһун Күөл уута оҕонньорбун итирдэр
дуу», — диир этэ. Турупаанап Өндөрөй быйыл күһүн хотон эрэмиэ-
нигэр үлэлии сырыттаҕына биригэдьиир көрдөһөн үргүлдьү сапаар
оһоҕун оттооччунан кыстаата. Онон Өндүрэйдээх Өлөксөй биир хо­
тон дьоно — бииргэ кустуурга кэпсэппиттэрэ ыраатта.
24