Page 264 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

кэннинэн тэйэн, туох эрэ тебетун оройугар саайан, тиэрэ табылла сыста. «Эбэ!» —
диэн санаа ейугэр элэс гынна...
Пларгун, тэмтээкэйдээт, эргилиннэ — саатын yoha тиит дьабатыгар иннибит... Тула
туох-туох буолбутун билигин да арааран ейдеебете. Чочумча турбахтаата. Онтон
хакас саннын урдунэн ырбаахытын салата сиигирбитин биллэ. Тутан керде. Илиити-
гэр хаан бибиллибит. Иэдэбин, моонньун имэринэн керде. Туох эрэ сылаас, сымнабас.
Ытыбын тугэ^эр — белуех хаан. Тебетун туттаат, ынчыктаан ылла. Куйахата кеппеччу
ибэн тахсыбыт. О50 дьулайыныы куегэкнэс, ньир-ньир-ньир ыалдьар. Сурэ5ин кытта
тэккэ уллэкниир. Тебем укуо^а хайдабый? Алдьаммыта буолуо дуо?.. Баана охсуох-
ха. Пларгун, сонун туора быра^аат, ырбаахытын убулу тарта. Кэтит лиэнтэлии хайыта
тыытта. Сонуттан баатаны кымаахтаста. Тебетун баанна. Отууга теннуеххэ.
— Мок! Мок! — ыт саката ибилиннэ.
Эмиэ:
— Мок! Мок!
Ити Кенграй урэр дии! Ыраах. Кыылы хаайда^а... Онтон атын то^о итинник уор-
даахтык уруей? Куттаммытын да, ыарыылаахтык эмсэг>элэммитин да умнан кэбистэ —
сака хоту ыстанна. Лааккыны, аабылакы урдунэн. Такаба эрэ тырытталанара ибил-
лэр. Чанчыктара ессе улаханнык, ессе ыарыылаахтык кэйиэлээтилэр: ньир... ньир...
ньир!..
Аарыма буур таба адаар муостарын тобуйан умса хоруллан турарыгар иннигэр
Кенграй сындыыстана сылдьара. Ыт ойо^олоон тубээри окобунна^ына, тутатына
муобун тобуйан ибэр. Хаста да5аны бэйэтэ ыкка тубэ сатаабыта, ыты муобунан уелээ-
ри. Онуоха Кенграй сымсатык куота кетен биэрэрэ.
Пларгун табаны таптыы керен турбута. Кыыл дьиэ табатыттан уратылааза тутаты­
на харахха быра^ыллара. Дьиэ табата намыбах, укуо5а-ар5аба дэхси, майгыта чычаас.
Оттон бу урдук, тамайар атахтарын тыстара муус ма^аннар, ар5аба уллэн тахсыбыт,
онуоха эбии немейун туутэ адьырыба адаарыйбыт. Туебэ модьу, кэп-кэтит. Тебете
чочуонай. Муостара хоп-хойуу салаалардаах, биир тэкник дьуерэлэбэн ууммуттэр.
Быбыыта-майгыта быбыттазас, хаана бубуруктуйа оргуйар. Оттон туутэ-еке кылбаа-
рыччы тараабыт бэйэлээх. Аарыма буур уеруттэн естее5ун бэйэтигэр аралдьытан
турара. Иччитэ кэлбитин истээт, Кенграй сэтэрэ-сэтэрэ тубуелээтэ. Таба, икиир-сула
атахтарын кумуна туттаат, кыырайан туора ойдо.
Пларгун саатын сомуогун туруорда. Саннын хапта^абын аллараа ертунэн ытыах-
ха. Буур тебетун булкуйда, ол икки ардыгар саа тыаба ере хабылынна. Буур дьигис
гынна, ол эрэн охтубата — сирэйин хоту суурдэ. Кенграй туора ыстанна, сугэ биитин
курдук сытыы туйах кырыытыгар быба Обустарымаары. Пларгун сиэбин хабыста, бо-
туруону булбата. Атын сиэбэ эмиэ кураанах. Абатыйбытын ибин туох истиэй, саатын
буулдьанан иитинээт, эбии ботуруон ылымматах эбит. Оттон табата бара турда.
— Тук! Тук! — Пларгун, ытын киксэрэ-киксэрэ, батыбан истэ.
Кенграй табаны ер гыммакка ситэ баттаан ылла итиэннэ тутатына, ойо^обуттан кэ-
лэн, моонньугар ыйаабынна. Оннообор ыт куустээх сытыы абыылара немейун туутун
хотуппатылар. Таба туора ыстаммытыгар кердеххе — кехсуттэн хаан 05уолаабыт.
Уебэнэн таптарбыт эбит. Кенграй уут-укчу киби курдук сетелуннэ, бабын илгибин-
нэ, айазар толору симиллибит тууну тибиирэ-тибиирэ. Эмиэ таба ойобобугар хатан-
на, ытыран баран тардыалаабытыгар, хойомуулланан мелтеебут таба тэмтээкэйдээн
охтон тустэ. Кыыла турбут Кенграй, ар^абыгар, хабарзатыгар тубэн, ытарчалыы ыга
ылан, тебетун сиргэ баттаата. Булчут, кыл тугэнигэр баттаба кэлэн, быбабын сулбу тар-
дан табааран, сунньун анньан кэбибээт, хабар^атын быба баттаата. Хаан эрэ ыбылла
260