Page 65 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

Уу а^албыт кураанах маба — учугэй оттук. Кутаа, куедьуйбэккэ эрэ, биир тэкник,
сирилэччи умайара. Кыратык холуочуйбут Лука — Нгиндалай ыраах Саха сирин
кибитигэр бэйэтин тубунан кэпсээбитэ.
Лука орок буолбатах. Кини Шилка эвенкитэ. 0 ссе 050 сылдьан, ыраах илин муора
ортотугар сытар ханнык эрэ гиллылар1 сирдэрин тубунан истэрэ. Бу дойду тыытыллы-
батах тай^алаах, киис T b ia g a мабынан охсон ылыахха айылаах элбэх дэбэллэрэ. Чугас-
таа5ы тыаттан хас да эр бэртэрэ бу дойдуга бара сылдьыбыттара. Онно ер буолбут-
тара. Булка буолбатах, суолларыгар угус куннэрэ-дьыллара барара. Ыраах, кутталлаах
айан этэ. Кинилэри икки кыбыны быба кэтэспиттэрэ. Теннубуттэрэ. Куулу толору киис
тириитин а5албыттара.
А^алара эрдэ елбутэ, 050лоругар суурбэ табаны уонна нуучча христианскай итэ-
5элин кэриэс хаалларбыта. Ол итэ^элтэн кинилэргэ ааттара уонна моонньуга кэтэр
тимир кириэстэрэ эрэ ордон хаалбыттара.
А5алара елбутун кэнниттэн хас да сыл ааспыта. Улахан уолаттар баттахтара мак-
хайан барбыта, быбыылара-табаалара да уларыйбыта. Кинилэр озолоро хайыы-уйэ
табаны манабар буолбуттара. Арааба, бырааттыылар, терут-уус сирдэриттэн арах-
сыбакка, уруккуларын курдук табаларын маныы уонна кэнники сылларга а5ыйаатар
дазаны ессе баар кунду туулээ^и эккирэтибэн олоруо эбиттэрэ буолуо. Ол эрээри
олох уларыйбыта, сака итэ5эл кэнниттэн Шилка тыатыгар тимир суол кэлбитэ. Суол
тайзаны ортотунан суурбутэ, туулээ^и кыйдаабыта. Биирдэ кыбын, табалар тимир суо-
лу туораан истэхтэринэ, поезд ыстаада акарын улту сотой ааспыта. Дьэ, ити кэнниттэн
ини-биилэртэн улахаттара Гиллы сиригэр барарга быбаарыммыттара. Ойохторо уон­
на оболоро, эдьиийдэрэ уонна кыра бырааттара саас, бултаан бутээт, теннеллеругэр
эппиттэрэ. Сайын бутуутэ икки бырааттыылар алта ууча5ынан халбархай сырыылаах
харса суох эр бэртэрэ сылдьар ыллыктарынан ыраах айакка туруммуттара.
...Кубун сир хара эрдэ^инэ кинилэр, киэк сиринэн эргийэн, суустэн тахса кииби
бултаабыттара, ити сатыы сылдьар нивхэлэр бултарыттан табыччы элбэх этэ. Хаар
туспутун кэннэ эвенкилэр нивхэлэри булсубуттара, кинилэр балык ыабат биир урэх
бабыгар бала^аннаахтара. Кыара^ас да буоллар, олорорго ичигэс этэ. Эвенкилэр
биир суолтан эмиэ дьиктиргээбиттэрэ — кэлбит дьон кинилэр сирдэригэр бултуулла-
рыттан нивхэлэр олох да кекеспет этилэр. Теттерутун, ыкырыллыбатах ыалдьыттар
табыллан бултуулларыгар кемелебе сатыыллара, киистээх сирдэри ыйан биэрэллэрэ.
Ньиэрпэ тириитэ буруебуннээх кэтит хайыбардарын бэлэхтээбиттэрэ. Бултаатахтары-
на, уерсэллэрэ. Дьэ, дьикти дьон — бу нивхэлэр.
Олунньуга нивхэлэр тубахтарын маска ыйаталаабыттара — кыбыккы бултуур кэм
буппутэ — уонна аппаларынан Ке-волар олохторугар теннубуттэрэ. Эвенкилэр, бул-
туулларын быыбыгар буур^а куннэргэ окостубут хайыбардарын кэтэн, кинилэри ба-
тыспыттара. Эвенкилэр табаларын бэйэлэрин кытта илдьэ барбыттара. Бырааттыылар
санаалара кете^уллэн испиттэрэ — икки суус уон сэттэ кунду тириилээх этилэр. Ки­
нилэр сотору аймах-хаан дьонноругар тиийиэхтэрэ, онно бочуот, дьол-соргу кебутэр.
Кевонголар a$a уустарын маанымсах дьонугар ыалдьыттаан баран, сыар^а окос-
тон, киистэри сорозун нуучча уонна маньчжур атыыбыттарыгар атыылаары Нгакс-
во^а айаннаабыттара.
Киэбэ, эргинии буппутун кэнниттэн, олохтоохтор таба сууруутун керуехтэрин
ба5арбыттара. Ыалдьыттара кердеруехтэрэ буолаарай? Балай да холуочуйбут Лука
быраатыныын манньыйа туспуттэрэ. Кинилэр сыбыдах уучахтарга хап тына олоро

1 Ороктар уонна нанаецтар нивхэлэри итинник ааттыыллар.
61