Page 8 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

«Оччолорго Герцен институтугар бастынгпан бастынг педа-
гогтар тумуллэн улэлээбиттэрэ. Ленинградка мин дьоллоох
этим», — диэн бэлиэтээбитэ.
Бэйэтэ этэринэн, Санги географ идэтин талар санаалааца.
Ол эрэн, атын омук дьоно кини норуотун тубунан билбэттэ-
рин, нивх диэн омук баарын тубунан дьвру истибэтэхтэрин
даманы улаханнык оробуйа, харааста ылыммыта. А^ыйах ах-
сааннаах омук дьор^оот ыччата тврввбут сирин, хаан уруу
дьонун тубунан аан дойдуга ибитиннэрэр-биллэрэр, нивх ому-
гу атын ханнык да омуктартан хаалсыбат табымна табаа-
рарга дьулубар соругу туруоруммута. Ити эдэркээн студент
сылларыгар ылыммыт ыра санаатын Владимир Михайлович
уйэтин тухары халбаннаабакка тутубан кэллэ.
Ол тумугэр:
— Нивх норуотун суругун твруттээтэ. Урукку вттугэр

суруга-бичигэ суох, эбэтэр олох дьалхааныгар ити билиитин
сутэрбит нивх норуотун суруктаах норуот онордо. Нивхтии
алфавиты уонна орфография быраабылаларын айда. Нивх
тылынан бастакы букубаары, Сахалин нивхтэрин диалегынан
бастакы уврэнэр кинигэлэри, учебниктары суруйда, бастакы
нивхтии-нууччалыы тылдьыты онордо. Оскуола^а киириэн
иннинээци саастаах уонна оскуолаца уврэнэр оцолорго анаан
нивх тылынан остуоруйалары, убуйээннэри, аас,ар кинигэлэри
суруйталаата. Бу омук о^олоро бэйэлэрин тврввбут тылла-
рынан уврэнэр эйгэлэрин увскэттэ.
Нивх литературатын твруттээтэ. Нивх уонна
—
нуучча тылларынан аан дойду бастын литературной нэби-
лиэстибэтин кэккэтигэр киирэр, урукку вттугэр ханна да
суох ураты тыллаах-встввх, сонун тыыннаах айымньылары
суруйда — хобоонунан икки, прозанан икки. Санги айымньы-
лара нууччалыыттан сацалаан английскайдыы, французтуу,
дьоппуоннуу, поляктыы, словактыы, болгардыы, украиналыы,
белорустуу, латыштыы, литвалыы, эстоннуу, казахтыы,
кыргызтыы, узбектыы, монголлуу, тывалыы, сахалыы тыл-
баастаннылар. Бу куннэргэ Саха Орвспуубулукэтин культу-
ратын утувлээх улэбитэ Н.Е. Кудрина уонна биллиилээх су-
руйааччы, художник Н.Н. Курилов В.И. Санги айымньыларын
эбии эбэнки уонна дьукээгир тылларыгар тылбаастаатылар.
Классик суруйааччы айар табымын билинэн хас да омук дой-
дуларыттан биир идэлээхтэрэ, тыл уврэхтээхтэрэ уонна
литературной критиктэр В.М. Сангины норуоттар икки ар-
дыларынаа^ы А. Нобель бириэмийэтигэр тубэрэ сылдьыбыт-
тара, 1988 с. М. Горькай аатынан РСФСР Судаарыстыбаннай
бириэмийэтин лауреатын аата инэриллибитэ. Суруйааччы
80 саабын туолуутугар 2015 с. ЮНЕСКО Хотугу норуоттар
тылларын, культураларын араначчылаабынка аналлаах те-
гурук остуол тэрийбитэ.
— Нивх омук фольклорун хомуйда, уйэтиттэ. Студен-