Page 9 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

ныыр кэмнэриттэн ыла уонунан сыл устата нивх омук ууста-
ра тувлбэлээн олорор тубулгэлэрин хастыы эмэ твгул олоччу
кэрийэн, ийэтин уонна нивх былыргытын энкилэ суох билэр
кырдьацас эбэтин кэпсээннэриттэн сацалаан, суубунэн убу-
йээннэри, номохтору (тылгур), остуоруйалары, вс хобоонно-
рун, угэлэри хомуйда. Элбэх айымньыны сурукка киллэрдэ, жанр-
дарынан наардаата, саабылаата, кинигэ онортоото, хас да
омук тылынан хомуурунньуктары бэлэмнээн mahaapmaama.
— Тврввбут норуотун тун- былыргы эпическэй айым-

нгастуру (сахалыы, таналайынан кастур
ньыларын —
диэн ибаллэр) сурукка киллэрдэ, уйэтиттэ. Былыргы
эпическэй айымньылары билэр нивх тойуксуттарын (нгастук,
настук) баттаба кинилэр тылларын-встврунубулла, суруйда.
Олортон сорох еттун бэйэтэ сурукка тубэрдэ, чочуйан-наар-
даан кинигэ онортоото. Соросун, ол ибигэр хас да тылгуру
уонна нгастуру, 2004 с. Япония уврэ^ин министиэристибэтин
уонна Токио университетын квмвлврунэн «Сони» фирмана
магниттаах лиэнтэттэн сыыппара тылыгар квбвртврвн,
влбвт уйэлээтэ. Св^умэр угус нивх былыргы номохторун, то-
йуктарын билэр Екатерина Хыткук диэн ытык кырдьа^астан
«Хара сир хомотун тувлбэтэ» («Ыхмиф кибитэ») диэн нгас­
туру суруйда. Бу суруллубутунан 4316 строкалаах, саха олон-
хотунуу ырыанан уонна хобоонунан этиллэр тойук Владимир
Сангига нивх омук бэйэтэ эпическэй айымньылаацын уонна
нивх эпоба тун былыргы, тыбыынчанан (!) сыл анараа вт-
туттэн твруттээ^ин тубунан этэригэр тврувт буолла,
кыах биэрдэ. Угус сылларга хомуйбут эпическэй айымньылары-
гар олоцуран В. Санги «Нивхтэр тустарынан тойук: былыр­
гы сэбэннэргэ, номохторго, убуйээннэргэ оло^урбут эпическэй
поэма» диэн уон алта тойуктан турар 11900 строкалаах
нгастуру суруйда. Ыраах сирдэринэн тэнийэн олорор нивх бии-
бин уустара утумэн уйэлэри нвнувлээн билинни кэмнэ илдьэ
кэлбит тойуктарын сурукка тибэн, биир тыыннаах эпическэй
айымньыны суруйан, В.М. Санги бэйэтин норуотун эпическэй
тойуксутун — нгастук аатын ылла.
— Ацыйах ахсааннаах хотугу омуктар о^олоро бары

тврввбут тылларынан толору уврэнэллэрин туруу-
ласта. В.М. Санги туруорсуутунан уонна бэлэмнээбининэн
РСФСР Миниистирдэрин Сэбиэтэ 1977 с. хотугу норуоттар
тылларын уврэтиини кэнэтэр, онуоха аналлаах уврэнэр ки-
нигэлэри, учебниктары, о^олорго, улахан дьонно аа$ар кини-
гэлэри табаартыыр, о^олору вбугэлэрин тврут идэлэригэр
убуйар, хотугу ыччаттан анал, урдук уврэхтээх кадрдары
бэлэмниир, бу норуоттар олохторун-дьабахтарын уврэтии­
ни куубурдэр тубунан уураах ылыммыта. Ити уураах ирдэ-
биллэрин толорорго В.М. Санги бэйэтэ куускэ ылсан, дьаныбан
туран улэлэстэ, Хотугу норуоттар олорор врвспуубулукэлэ-
рин, уобаластарын, кыраайдарын олоччу кэрийдэ, угус дьону
5