Page 87 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

суох, бэрт эйэ-дэмнээх кыраакылары быба охсон ылаары, ити уемэр дьубунэ эбит.
Кыраакылар, балай да бедек кетердер, ойуурга биирдиилээн эбэтэр иккилии буолан
сылдьааччылар. Бэйэтин ытыктыыр нивх ити муннаахтары тыытааччыта суох. Былыр-
гы уйэтинээ5и убуйээннэргэ кэпсэнэр тулаайах эрэйдээхтэр курдук кинилэр олус ес
киирбэхтэр. Кибини кердехтерунэ, моойдорун убата-убата, кинилэргэ икки атахтаах
туох эрэ учугэйи илдьэ ибэрин кере-билэ охсоору тиэтэйэр курдук одуулабаннар,
булчуту олус чугабатааччылар.
Оттон Наукун иксэтиттэн уонна олус кыбанарыттан мэктиэтигэр тыыммат дама­
ны быбыылаах. Кылгастык далайан, охсон саайда. Олус долгуйбута эбитэ дуу, ба5ар,
булда набаа чугабыттан сурэ^э ерукуйбутэ дуу, кетерун сыыба охсон, убун кутуругун
эрэ тапта. Кыраакы ыраах тэскилээн биэрэрин оннугар чугабынаавы маска кетен тии-
йэн, уебээ со^ус мутукка олордо уонна, таптарбыт кутуругун саракната-саракна-
та, кибитин диэки эргиллэн керде. Наукун ыстанан кэбибиэх буолбута, туохтан эрэ
иннэн сирэйинэн умса хоруйда. Туох эрэ тостор тыаба ибилиннэ. «Ама, тебетун хайа
тустэ дуо?» — Ыкилак этин сааба дьар гынна. Убайа сулбу ойон турда, ура5аба хаба
ортотунан булгу барбыт. Наукун турар сиригэр тула холоруктаата. Тостон салыбырыы
сылдьар ура^абын акарын абарбыттыы киэр элиттэ уонна кыраакы туспут мабыгар
чугабаата. Кетере урдук мутукка олороро, ура^абын тобо^обо кыайан тиийиэ суох.
Ол эрээри Наукун атын албабы тобулла. Ура5абын тобо^обун маска ©йеннерде уон­
на тииккэ ©ре хатаабынна. Уолчаан аллараа мутуктан хаптан ылла, икки илиитинэн
биэтэкнии-биэтэкнии, тардыммытынан барда. Мутук тостор тыаба «тас» гынна да,
Наукун аллара диэки кетте.
Убайа, абатыттан, ыарыытыттан уонна кетерг© тиийэр кыа5а суобуттан буолуо,
ытамньыйа-ытамньыйа, тиитин анныгар текунуйэ сылдьыбыта.
Ыкилак кемелебееру убайын диэки ойуох курдук гынан ибэн тохтоото. Бэйэтэ
керулээтин. Мастан маска свруестэн, кэннинэн хааман, тэйдэр тэйэн истэ.
Неку© хотоолго, кыракый уруйэчээн суурдэн кылыгырыы сытар сиригэр, тиийдэ.
Уруйэ кытыллара инчэбэйдэр эрээри оборчото суохтар. Бытархай таастар устун хаа-
мыахха учугэй. Хатык уонна ольха, сарбынньах уонна харас мае, ©р© ертугэр харыйа
уонна пихта — чахчыта даманы учугэй ойуур. Бултаах-алтаах буолуон септеех сир.
Ыкилак, сотору-сотору хаппыт мутук тостор тыабын истэн, ойуур ибин кичэйэн одуу-
ласта, кини 050Л00Х таас уларыгар тубэспит эбит. Кетердер уруйэ кытылыгар, бытар­
хай таастаах арыыга, абыы сылдьаллар. Манна уруйэ кыракый хайыр таас арыыттан
мэбэйдэтэн икки уескэ хайдара хайдах эрэ Ланьгук долгулдьугас субуохтарын сана-
тар. Таас арыы алын ертугэр уруйэ биир суруннэнэр.
Уолтан собуйбут улардар чугастаазы маска тиийэн олордулар уонна, бу икки атах-
таахтан куттаныахха сеп дуу, суох дуу диэбиттии, уебээ лабаалартан кинини такнары
одуулабаллар. Ыкилак улардары тыыппата. Саарба сылдьар далаба мастарын кердуу
салгыы бара турда. Оннук мастар манна элбэхтэр. Ол гынан баран, сорохторунан эрэ
кыыл сылдьар эбит. Хатырыктара кеереттубутуттэн кердеххе, манан саарбалар суол
тэппиттэр. Оннук мастартан бастакыта били улардар кеппут сирдэриттэн чугас сытар
сибик, иккибэ хатык этилэр.
Ыкилак мастарын ахсын устуу тубазы ииттэ. Онтон кинилэр биэс-алта хонукка эрэ
абыыр ыбыктаахтарын ©йдеете. Онон хара улар дабаны наада буолуо дии санаа-
та. Били урэх ортотугар баар арыыга тобо^олору саайталаан тубах иитэлээтэ. Хара
улардар манна элбэхтик сылдьар, таас кыырпахтарын сиир эбиттэр. Хайаан да5аны
икниэхтэрин сеп.
Уолчаан, кун киирэн эрдэ^инэ, отуутугар тенуннэ. Кутаа умайан бутэн эрэрэ. Ол
83