Page 83 - Владимир Санги. Талыллыбыт айымньылар

Ыкилагы учугэй дабаны, кубабан дабаны булчут диир кучумэбэй, кини кибини
ейдуебуттэн бултуур. Эссе кыракый сылдьан, илим сэмнэбинэн ампаарга киирэр
кутэрдэри бултабар буолара. Кутэрдэр кини тардар илимигэр икнэр кутталлаабын
сотору бэркэ билбиттэрэ, быбыыта. Ол ибин атын сиринэн тумнан, уолчаан керен
олордобуна, дьуухалаларын сиэн-абаан, кирэн бараллара. Ыкилак кутэрдэргэ илим-
ниир тубата суобун ейдвен, мабынан сохсо окорбута. Ол сохсолорун кутэрдэр хо-
рооннорун айабар иитэлээбитэ. Касказик оччолорго уола окостуммут булдун тэрилин
кэлэн кербутэ уонна: «Бэйэк окобуннук дуо?» — диэн ыйыппыта. Кини тебе дабаны
уолчаакка субэлиэх-амалыах киби бу иччитэх етеххе суобун билэн да турдар эппитэ:
«Маннык сохсонон кутэри эрэ буолбакка, кырынаабы уонна тиики эмиэ бултуохха
сеп. Бу адьас бэлэм сохсо». Ол некуе кунуттэн ыла Ыкилак аны ох саа окостубута.
Балабаннарын табыгар оргубуох окостоору хатарбыт сарбынньах мастара сыппыта.
Ол гынан баран, синньигэбиргэппит быбыылаахтара. Уол ону чаачар окостубута.
Касказик уолугар, ыраахтан ытарга учугэй буоллун диэн, чэпчэки, убуктаах уон­
на булду улахан алдьатыыта суох елврерге аналлаах балтабар тебелвех ыарахан
онобостору кыбан биэрбитэ. Уолчаан, уемэн киирэн, абыйах хаамыылаах сиртэн
убуктаах тебелеех онобосторунан бочугурастары, оттон балтабар тебелеехтерунэн
моботойдору ытыалыыра. Тврдулэригэр куорсуннаах онобостор тыала суох чуумпу
куккэ олус кенетук тэбэллэрэ.
Наукун инитин кулуу гынара. «Моботойдору бабас, сааламмакка да эрэ, урабабынан
быбыта сынньан ылыахха сеп» диирэ. Некуе саабыгар Наукун убун синньигэс харас
угун быбан абалбыта. Сутукатын хастаан, урдук хатыкка туруору кэлгийэн, ыйтан ордук
салгыкка хатарбыта. Онуоха диэри Ыкилак били абата окорбут онобосторун, ытыалыы
сылдьан, сутэртээн бутэрбитэ. Наукун инитигэр курэттэрэн, эриэнчикэй моботойдору,
ыарба быыбыттан ыстанан табысталлар эрэ, урабабынан быбыта охсоро.
Ыкилак акардастыы курэтиигэ эрэ сылдьарыттан сотору салгыбыта. Арай абатын
кинини илдьэ сырыт диэбин толлоро. Ону табынан кини оннук кыра да киби буолба-
тах. Бэйэтэ туту сатыырын бэйэтэ дабаны боруобалаан керуех тустааба. Абата кыбан
биэрбит кебус-кене онобосторун курдуктары бэйэтэ окосторо, биллэн турар, кыал-
лыа суоба. Уруйэлэр кытылларыгар кебус-кене кыбыл талахтар уунэллэр. Итилэри
дабаны онобос гыныахха сеп. Ыкилак ханан да мутуга суох элбэх бабайы оннук та-
лахтары быбан абалбыта. Абата талахтары ууга сиигирдэн баран, тврдулэригэр туох
эрэ ыараханы баайталаан чиэскэ унньуччу ыйаан куурдарга уерэппитэ. Ити курдук
гыннахха, талахтар кебус-кенетук хаталлар.
Ыкилак убуктаах онобостору элбэби окостубута. Арай тугунан куорсуннуурун эрэ
кыайан тобулбатаба. Онуоха эмиэ абата кемелеспутэ: тураах кынатын куорсуна бу
дьыалаба хотой киэниттэн туох дабаны кубабана суох.
Наукун эмиэ кулуу гыммыта: «Тураах моботой буолбатах, кини кынаттаах. Тебе
дабаны курэппитик ибин, ол кетер мин урабаспар киирэн биэриэ суоба». Онуоха
Ыкилак били кутэрдэри бултаспыт тэриллэрин курдугу окостубута. Тураахтар —
сурдээх ейдеех кетердер. Кини сохсолоругар хайдах дабаны киирэн биэрбэтэхтэрэ.
Уолчаан: «Онобобунан ытыалаан ылыам», — диэн толкуйдаммыта. Ол гынан баран,
куорсуна суох онобостор атын сир диэки халыйан хаалаллара эбэтэр туора баран
тубэллэрэ. «Ургутэбин эрэ», — диэн сэмэлээбитэ Наукун.
«Былырыыккы онобосторгун барытын сутэрбитик дуо? — диэбитэ абата. Тосту-
буттар бааллар, ол дабаны, арааба, икки-ус эрэ. — «Абалтаа эрэ». — Абалара бэйэтэ
тураахтар тубэллэрин кэтэспитэ. Сотору биир тураах олорбутун ойобобунан тукнэри
ытан кэбиспитэ.

79