Page 143 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

Атласов Максим Николаевич
(1916 - 1983)

Максим уерэдэ суох. Кыра эрдэдиттэн холкуоска араас улэлэргэ улэлээбитэ.
1941 с. бэс ыйын 25 кунугэр Кэбээйи оройуонугар оттуу сылдьан, Ада дойдуну
кемускуур Улуу сэриигэ бэбиэскэлэммитэ, ургулдьу бастакы хомуурга барсан,
Ардаа фротггга 3743 №-дээх стрелковай полкада сылдьыбыта. Бастакы уоттаах сэ-
риини этинэн-хаанынан билбит уонна тыыннаах орпут ахсааннаах буойуммутуттан
биирдэстэрэ этэ.
Кыырыктаах киирсийиигэ кыайтарыы да элбэдэ. Биир оннук тугэнтгэ экки-
рэтэ сылдьан сойуолайыыттан биир куотууга, куустээх сууруктээх урэххэ иннэ
туспуттэр. Онуоха, кыра уггуохтаах хатыггыр Махсыымы баабый керуьгнээх тонус
табаарыйа харбаан ылан кыбыммыт да, урэххэ суурэн киирээт ыстанан кэбиспит.
Онон, кийитэ чахчы кыахтаах буолан быыйаммыт. Ол эрээри, Москва аннынаады
кыргыйыыга сылдьан, 1943 с. хомурданын улту ыттаран, госпитальга киирэн биир­
дэ ейдеммут. Онно ер эмтэнэн баран, III группалаах инбэлиит буолан сэрииттэн
босхоломмута.
Онтон аны теннуутугэр буолбут тубэлтэни долгуйа ахтара. Кинини госпиталь-
тан сиэстэрэ кыыс атаарбыт. Нууччалыы билбэт кийиэхэ бадар, «бу поезка олору-
ма» диэн баран ханна эрэ барбытыгар теттеру ейдеен, Махсыым Монголия кыра-
ныыссатыгар тиийэн хаалбыт. Кинилэр тылларын ейдеебет, бу алдьархайдаах сэрии
бара турар кэмигэр муммут, стройтан туораан туйата суох кийиэхэ ким кыйаллыай
диэн дойдутун булар эрэлин сутэрэн, тейе эрэ дууйата айманна. Ону баара, учуок-
ка сылдьар саллаат таах суппэт эбитин: бадар билиэн дуу, курээн дуу, сурада суох,
елен суппутун ирдиир кытаанах хонтуруол, сибээс баарын — дакаастабыла буолбут.
Байыаннай докумуонунан быйаарсан, теттеру станциятыгар ыыппыттар. Эппиэти-
нэстээх сиэстэрэ кыыйа эрэйдээх ыксаабыт сирэйдээх кинини куутэ сылдьар эбит,
уеруутугэр кууйан ылбыт уонна Иркутскайга диэри атаарбыт.
Сут, сэрии ыар тыыныттан сатарыйбыт дойдутугар бэс ыйын 16 кунугэр, айылда
тиллибит кэмигэр эргийэн кэлэн, ахтылданнаах алаайын кырыйыгар уктэммитэ.
Диригг баайырыыттан ситэ ойо илик ыарыытын аахсыбакка, кыайыы туйугар ан аар
да саннылаах буоллар бурдалдьыны кэтэн, сойуспутунан барбыта.
II Легейге Хоро нэйилиэгэр Дакки алааска олорбут Куустээх Омуос аччыгый одото,
содотох кыыйа Габышева Прасковья Аммосовна (1886—1981 сс., 95 саайыгар елбут).
Хоро кийитэ Атласов Николайдыын холбойоннор 3 уол, биир кыыс одоломмуттар.
Бастакы одонон тереебут Максим бастакы кэргэниттэн кыыс одолоох огдообо Вар­
вара Ананьевнаны-Куустээх Баттаайаны кэргэн ылан, ессе 5 одоломмуттара. Орто
уол Атласов Влас Николаевич, сэрии кэмигэр холкуоска улэлээбитэ. Сэрии кэн­
ниттэн Бээрийэттэн теруттээх дьахтары кэргэн ылан, онно олохсуйбуттара. Кэргэнэ
Даайа эрдэ елен, 6 кыра одону бэйэтэ керен атахтарыгар туруортаабыта. Кыра уо-
лун Тээллээр Лэгэнтэйи Парасковья быраата Габышев Иван Аммосович-Кый иитэ
ылан, Габышев Иннокентий Иванович диэн ааттаммыта. Кини М.П.Сергеевалыын
холбойон 10 одону тереппуттэрэ. Александраны Сыырдаахха Ивановтарга иитиэххэ
биэрбитэ, онно кэргэн тахсан олохсуйбут.
Максим Николаевич пенсияда тахсыар диэри холкуоска, онтон сопхуоска
сунньунэн суейу улэтигэр улэлээбитэ. «Хорсунун ийин», «Германияны кыайыы
ийин», Сталин тебелеех, «1941—1945 сс. килбиэннээх улэтин ийин» уонна кыайыы
убулуейдэринэн мэтээллэрдээх.
Михаил Максимович Васильев, уола

Asa дойду Улуу сэриитин сылларыгар 141