Page 144 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-с легей

Албан Аат III истиэпэнэ уордьан кавалера
Сергеев Пантелеймон Федотович
(1908-1958)
Доропуй урэдин бутэр yhyrap Синньигэс диэн куел халдьаайытыгар олохтоох
Ыадайа Седует ортоку уола Пантелеймон (Бааса диэн ааттыырбыт, Паша диэнтэн
буолуо) 1928 с. «Тулуна» артыал тэриллиитигэр дьонуттан хайаайыстыба араарта-
ран чилиэнинэн киирбитэ, салгыы Хаптаггада кииннээх «Кыйыл Куус» холкуос
активистарыттан биирдэстэрэ этэ.
Кини байыаннай хомуурга сэрии садаланаатын кытта тубэспитэ. Онтон хан-ас
илиитин харытын унуодун тонолодор диэри дьукку ыттаран, 1943 с. сайын дойду­
тугар эргиллибитэ. Ада дойдуну кемускуур сэрии Албан Аат III истиэпэнэ уордьан
кавалера.
Кэлээт да, от улэтигэр биригэдьиирдээбитэ. Отчуттара диэн — бийиги 10-лаах,
улахаттарбыт 15—16 саастаах одолору кытта, инбэлииттэр, биирдии одонньор, дьах­
тар буоламмыт адьас кыахпыт тайынан улэлиирбит. Уу судураай хаайыга араас сэ-
бирдэх, уерэ отун буккуйан испитин кеппетунэн эрэ сылдьар сэниэтэ суох дьон, син
ходуйада кууспут быстан охтубакка, улэ кунун тумуктээн, холкуоспут суейутугэр
сеп буолар оту оттообуппут. Оннук дьону тумэн, татым да буоллар лимиит бурдук-
путунан кун аайы хааччыйан, кыаллыбат-сатаммат да курдугу салайан, тубуктээх-
бириинчик улэни биригэдьиирбит толорон сырыттада.
Ити сайын Ольга диэн толуу-мааны сэбэрэлээх, урдук уггуохтаах кыыйы кэргэн
ылан адалбыта, Пантелеймон бэйэтин тас кестуутун ойуулаатахха эмиэ итинник
буолан, кийи уерэ керер паара дьоно этилэр. Кэргэнин дойдутугар Хомустаахха
кейен баран олохсуйан, елуер диэри илиитинэн эрэйдэннэр да, кэргэнинээн суейу
кереннер олорбуттара. Куруут аалан ыалдьар сэриигэ ылбыт баайа айыллан, унуода
тахсан кэлэн эрэйдэммитэ. Одолоро суох буолан, одо ииттибиттэр этэ.

Иван Дмитриевич Петухов

Дегтярев Афанасий Константинович-Хантардан
(1912-1987)

Байдыма адатын ууйун Урайалаах алаайын олохтоохторо Дегтярев Константин
Николаевич-Дьаат кэргэнинээн Матрена Николаевналыын 19-та одоломмуттарыттан
тердуе эрэ хаалбыппыт. Улахан Охоноойой — 1912, Онтуон — 1924, Олексеес —
1929, Мааппа — 1934 сыллаах теруехтэрбит.
Убайым Охоноойой 1937 с. диэки Чене Сэмэнниин элбэх ейуелээх, сыардаларын
кэннэ урдук ейебуллээх Моой Урэххэ дуу, Сиэгэн Куелгэ дуу ыраах айантга барал-
ларын ейдуубун. Хаета да Ааллаах Уунтгэ тайадас тайыытыгар сылдьыбыта. Аттарын
бэйэлэрэ кыйанан тэринэн, бытархан тымныы садана аттаналларын, «тарьпгнаах
куеллэр...» эн-ин диэн кэпеээннэрин салла истэрим.
1941 с. от ыйыгар оттуу сылдьан бэбиэскэ ылан, иккис хомуурга сэрии фронугар
барбыта. Ус ый курдук уерэтэн баран, Ардаа фрон-н-а ыыппыттар. Онно стрелок-
автоматчик быйыытынан сэриилэспит. 1942 с. ыам ыйыгар икки тегул араанньы
буолан икки ый госпитальга сытан эмтэнэн баран, дойдутугар теннен кэлбитэ. Угга
илиитин суон иггиирин быйа тэптэрбит уонна сьпгаадар оскуолка дьеле хатана сыл­
дьара. Хата, кини дьолугар нуучча табаарыйа госпитальга сугэн тиэрпит. Уерэдэ
суох буолан, ханан сылдьыбытын, сэриилэспитин чуолкай билбэт. «Тейе да кылгас
кэмггэ сэриигэ кытыннарбын сэрии суойун-суодалын, ынырыгын эдэр-эмньик эп-
пинэн билбитим-кербутум. Дьон балбаах курдук елен тэлгэнэллэрэ, елбут дьонунан
хаххаланан атаакада киирэрбит. Сууйунэн алдьаммыт-кээйэммит куораттар, дэриэ-
бинэлэр кул-кемер буолбут дьиэлэрэ-уоттара мин ейбер дьулаан хартыына буолан,
кун бугээн-ггэ диэри харахпар кестерге дылылар» диэн кэпсиирэ.
1943 с. иккийин Улэ фронугар Калининскай куоракка икки сыл улэлээбитэ.

142 III туИумэх