Page 145 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

1945 с. дойдутугар эргиллэн кэлбитэ. Ол кэлээт, холкуойугар сиэмэ астаайыныгар,
окко биригэдьииринэн улэлээбитэ. Кэлин баайа «чэрдийэн» буолуо, холкуос отун
одустарыыга, кэбийиигэ, саайыран баран, 1957—1972 сс. сайыл иитэр фермада ко-
чегардаабыта, бейуелэк отун-майын хааччыйыытыгар кемелейере.
4 бойобуой уонна «Улэ бэтэрээнэ» мэтээллэрдээх, холкуос Бочуотун кинигэти-
гэр киллэриллибитэ.
Биир да кийилиин иирсибэтэх, холку, сымнадас майгылаах этэ. Ус одолоох: ула-
хана Мария — 5, Афоня — 3, Парасковья — 3 одолоохтор. Онон аатын ааттатар
дьоннордоох.

Александра Дегтярева, болта
Кэптэни, 2003 с.

Кини фроннаады суруктарыгар олодуран.
Гаврил Павлович Петухов-Хара
(1916 -1987)

Гаврил «Кыйыл Куус» холкуос тэриллиитигэр, оччотоодуга 16 саастаах уол олох
балысхан уларыйыыларын, биллэ-кесте тупсуутун илэ харадынан кербутэ. Хаптана
оскуолатын, онтон Муру адыс кылаастаах оскуолатын бутэрбит сылыгар, 1941 с. Ада
дойду сэриитигэр иккис хомуурга тубэйэн, атырдьах ыйын 12 кунугэр 25 саайыгар
сэриилэйэр армияда атаарыллыбыта.
Сэрии ман найгы сылыгар алтынньы садаланыар диэри Саха сирэ 1820 эдэр уолат-
тарын уу суолунан Кыйыл Армияда атаарбыта. Атырдьах ыйын 12 к. Уус Алдан
оройуонуттан айантга турбут саллаат баладан ыйын 9 к. сибээс байыаннай чаайыгар
тубэйэн, байыаннай сулууспа тубуктээх куннэрэ ууммуттэрэ. «Бу чаастан миигин
баладан ыйын 30 кунугэр Читинскэй уобалас Крымскай станциятыгар 1942 с. ыам
ыйын 17 к. 107-с араарыллыбыт зенитнэй дивизияда байыаннай присяганы ылыммы-
тым. Машина кузовар таныллан туруоруллар 85 мм зенитнэй пушкалар материальней
чаастарын уерэппиттэрэ. Хас биирдии пушка 2 расчёттаада. I расчёт елледунэ, II
расчёт солбуйуохтаада. I расчёт суоппардаада. Сэтинньи 27 к. миэхэ младшай сер­
жант званиетын инэрбиттэрэ. Батареяда 4 орудие уонна сибээс отделениета баара. Бу
чаас сэтинньи 3 к. 1943 с. III Белорусскай фронтга холбоно туспутэ. Икки стволлаах
американскай зенитнэй пулемекка отделения командирынан ананан, бу дьыл ахсын-
ньы 3 кунугэр сэриигэ киирбитим», — диэн бэйэтин ахтыытытыгар Гаврил суруйбут.
Петухов артиллерийскай бэлэмнэнии кэнниттэн хайаан да пехота кимэн киирэрин,
естеех оборонатын буомбалаайын садаланарын бэлиэтии кербутэ.
1941 с. промышленность он орон тайаарыыта таинары туйуутэ тохтообута, 1942 с.
садаланыытыттан урдээн барбыта. 1943 с. фашистскай сэриилэр бийиги сэбилэ-
ниилээх куустэрбитин ан'аардастыы бугустууллэрэ тохтообута. Волгада, Хотугу
Кавказка, Ржев оройуонугар, Ленинград иннигэр кимэн киириилээх операциялары
ыыталаабыта. Сорох сирдэргэ естеех чугуйарга тиийбитэ. Кини куотарыгар муоста-
лары, суоллары алдьатара, заводтары, фабрикалары дэлби тэптэрэрэ, холуодьастар
ууларын дьаатынан сутуйара.
Петухов артиллерийскай чааска 1 сыл 9 ый устата сулууспалаабыта. Кини бол-
домтолоох кырады саллаат этэ. 1944 с. кулун тутарга 39-с зенитнэй дивизияда
сырыттадына, кинилэр зениткэлэрин керде-кербутунэн икки ньиэмэс бомбардиров-
щиктара кетен ийэллэрин кербут. Сонно тута, кинилэри ытыалыылларыгар бирикээс-
тээбит, самолёттар тута теннер аакка барбыттар. Ону керен турбут, зенитнай полк
командира полковник Куприн строй иннигэр Г.П.Петуховка махтал биллэрбит.
Муус устар ый 1 кунугэр Гаврилы урдэтэн сержант оггорбуттар, 166-с стрелковай
дивизия 735 полкатыгар отделение командирынан анаан, 12 саллаат биэрбиттэр. Бу
отделение кулун тутарга «Миса» диэн станцияны ньиэмэстэртэн босхолуур ийин
кыргыйыыга естеех оборонатыгар ыкса тубэйэн, ахсыа ордон хаалбыттар. Кинилэр

Asa дойдуУлуу сэриитин сылларыгар 143