Page 150 - 2-с Легей нэьилиэгэ

слегой

Додорбунан дуоЬуйуу биЬигэ

Антон туЬунан, тыыннаах додоро мин ахтыбат буоларым сатаммат. Антон сахада
ортону урдунэн унуохтаах, элбэх сан’алаах, кулуулээх-оонньуулаах, турбут-олорбут
сыыдам туттуулаах улэЬит киЬи этэ. Сылдьарын былаЬын тухары дьонтон ойуч-
чу кестере, мэлдьи баЬылыыр-кеЬулуур угэстээдэ, тугунан эмэ киирэн биэрбит
киЬини кулуу оггостон «кэЬэтэрэ».
Кини биЬиги саастыыбыт, онон 1942 с. армияда бииргэ барбыппыт. Сэриилэспи-
тин туЬунан хаЬан да кэпсээбэт этэ, саатар ахтыы суруйан хаалларбатах. Докумуо-
нун керен билбитим, армияттан 1947 с. кэлбит.
Оччолорго алдьаммыт-кээЬэммит, айгыраабыт олоду челугэр туЬэрэр, кэлэр олох
акылаатын уурар уонна дойду кемускэнэр кууЬун бедергетер улэ куестуу оргуйара.
Одотуттан одонньоругар тиийэ, ким туох кыахтаадынан, чааЬы аахсыбакка, еребул,
уоппуска диэни билбэккэ улэлиир кэм этэ. Билин’Н'и курдук дойду умналыы, иэс
кердеЬе суурбэтэдэ. Бэйэни харыстаммат кехтеех улэ тумугэр, урусхал, кул-кемер
буолбут тыЬыынча кэрин'э куорат, суусчэкэ тыЬыынча дэриэбинэ уон сыл иЬигэр
челугэр туЬэриллибиттэрэ. «Норуот туруннадына, кемуел кууЬэ куустэнэр» диэн
мээнэдэ эппэттэр эбит, билинтги техника суодар чахчы дохсун ситиЬии этэ.
Оттон биЬиэхэ уЬук тыа сиригэр, чааЬынай дьиэни туттуу хаЬаантгытаадар да
элбээн, дэриэбинэлэр улаатан барбыттара. Син атыттар курдук, Антон биЬикки
хардары-таары кемелесуЬэн, оттоон-мастаан, дьиэ-уот туттан, кэргэн ылан, унаар
буруону субуйан, ogo-уруу теретен барбыппыт. Оччотооду терееЬун ахсаана — етер
ситиллибэт рекорд буолуо диэн сабадалыыбын.
Антон армияттан кэлиэдиттэн хайыйарга дьарыктанан сэмэй ситиЬиилэрдээдэ,
кэлин 1972 с. ветераннарга республика чемпиона буолан соЬутан турар.
КиЬи аймах угэЬинэн улэдэ эрэ улуЬуйэн, олох еруу куотан иЬэр наадыйыытын
эккирэтэн, куну-ыйы кытта сырсан, эдэр-сэнэх сааспыт хаЬан ааспытын, кырдьар
саас хаЬан кэлбитин билбэккэ хааллыбыт. 30—40 сыл диэн эдэр киЬи санаатыгар
уЬун, оттон бэйэ олорон, кырдьан баран санаатахха, ahapa кылгас кэм эбит.
Антон биЬикки одолорбут улаатан бэйэлэрэ кыайар-хотор буолуохтарыгар диэри,
мэлдьи бииргэ оттоон-мастаан, бултаан, бары улэбитигэр хардарыта кемелесуЬэн,
ахса суох ылсан-бэрсэн, ейеЬен-тайаЬан олорбуппут. Билигин ону санаатахпына,
астыныы, дуоЬуйуу кестубэт туу ытыЬа кетеден ылан бигииргэ дылы. Оттон ити
утуе угэс билигин быстан, сутэн эрэриттэн хомойон дьиксинэбин.
АЬара дьадан ытык олорбуппут курдук кэпсииллэр да, дьинэр, ыалдьыт беде сыл­
дьыбыт, хоноЬо беде хоммут, ас беде аЬаммыт ыала этибит.

Михаил Тролуков

Мигалкин Николай Алексеевич
(1909-1942)

1942 с. сэриигэ барар бэбиэскэ туппут. Ол киэЬэ ийэбит убайбыттанаЬын, ейуетун
бэлэмнээбитэ. КиэЬэ таЬынаады ыаллара Киргиэлэй Никифоров-Чочуонай, Ылдьаа
Васильев (Буетур Ылдьыыс адата) бырастыылаЬа киирбиттэрэ. «Бу этим-сииним
хайа эрэ дойдуга тиийэн буулдьа аЬылыга буолуо буоллада», — диэн харадыттан
уу-хаар баЬан, бетен ылбытын ийэбит тыыннаадар ахтара. Одолор хойутаан тур-
буппут, убайбыт Ньукулай барбыт этэ. Ол онтон ылата убайбытын букатыннаахтык
сутэрбиппит.
Николай 134-с стрелковай дивизия 629 с. стрелковай полкатыгар сылдьыбыт.
Дойдутуттан тэйэн баран, 5 ый буолаат, хаан тохтуулаах улахан кыргыЬыыга тыы-
на быстыбыт. Олбутун туЬунан биллэрии кэлбэтэдэ, ол иЬин, дьоммут ерге диэри
куутэллэрэ.
Кэлин ирдэЬэн, Улуу Кыайыы 35 сыла буолуон иннинэ, 1980 с. Подольскай куо­
рат байыаннай архыыбыттан ыйыталаЬан билбиппит, онно Братскай кылабыыЬада

148 III туИумэх