Page 457 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУИА

Афганистакка, Дагестанка бойобуой дьайыыларга сылдьан хорсун быИыыны кврдврбут
биир дойдулаахтарбыт бэйэлэрин ахтыыларыттан суруллубуту билсиэ^ик.

0луунУ кыайбыт саха быраайа

Бережнее Яков Романович
Уус Алдан Тулунатыттан теруттээх. 1966 с. Тулунада Мария Афанасьевна уон­
на Роман Яковлевич Бережневтар дьиэ кэргэннэригэр бастакы одонон терее­
бутэ. 1984 с. Муру орто оскуолатын уерэнэн бутэрбитэ. Ол кэннэ 1985—1987 сс.
Советскай Армия кэккэтигэр сулууспалаан кэлээт, СГУ медицинскэй факульте-
тыгар уерэнэ киирбитэ. 1992 с. терапевт быраас идэтин ылаат, теруттэрин дой-
дутугар Туулээххэ улэлии тахсар. Улуус кииниттэн ыраах уонна кыра нэйилиэк
буолан, Яков Романович онно кылаабынай быраайынан, кардиологынан, неврапо-
тологынан, окулийынан, бэл диэтэр, акушер-гинекологынан улэлээн, идэтин толо-
ру байылыыр. Ити курдук икки анаар сыл улэлээн, олодун бастакы «экзаменын»
чиэстээхтик туораабыта. Онтон Дьокуускай аттынаады байыаннай чааска ананар.
Онно адыйах сыл улэлээбитин кэннэ, Иркутскай уобалас Ангарскай куоратыгар
оперативнай байыаннай чааска кейереллер. Дьылда-хаан уол одо уйанын-хатанын
билээри, олодун ол диэки салайдада...
Сулууспата ирдииринэн, «итии точкада» командировкада баран кэлэрэ. Бастаан
1995 с. Владикавказка баран балтараа ый буолбута, этэн’Н'э эргиллэн кэлбитэ. Он­
тон, дьылда-хаан обургу иккийин кинини Чечняда тиэрпитэ, от ыйын 13 кунугэр
Грознайга тиийбитэ. Ол кэмнэ, оруобуна атырдьах ыйынаады событиялар буол-
буттара. Боевиктар куораты тегуруйэн, туерт бийиги байыаннай чааспыт Грознай
ийигэр хаалбыта. Яков онно тубэспитэ. Бу атырдьах ыйын 6—28 куннэрэ этилэр...
Бэл кини, быраас кийи, ардыгар саа тутарга куйэллэрэ. Итинник лоп курдук 22 кун
тегуруктээйинтгэ олорон сэриилэйэргэ куйэллибиттэрэ.
Туерт быраас керуллуехтээдэ, Яков Бережнев бу быыйык тугэннэ тубэйэн, собус-
содотох этэ. Кининэн ус байыаннай чаас аайара. Баайырбыттары киниэхэ хаал-
ларан ийэллэрэ. Тууннэри-кунустэри утуйар диэни билбэккэ, хальпг хааны тэпсэ
сылдьан эмтиирэ, суйал операциялары отгороро. Ибили сылайан харада сабылла
турдар да, улэтин тохтоппокко, эдэр саллааттар тыыннарын туйугар охсуспута. Эмп-
томп, уу тиийбэтэ, кыа-хаан сууруктуу устара, кийи керуен дьулааннык баайырбыт
саллааттар ынчыктара, хайыылара-ыйыылара, снаряд эстэр тыайа — инчэдэй эттээх
тулуйбат, ей-мэй барар куннэрэ этиллэр.
«Онтон-мантан: «Док, помоги!...», «Домой хочу!...», «Я жить хочу!...» диэн ха-
йыылары истэр сада ыарахан уонна ыарыылаах суода»,— диэн Яков ахтар. Содотох
быраастарын «Док» диэн убаастаан ыныраллара, кинини тартара курдук кереллере,
кини кеметун бары эрэйэллэрэ. Профессионал быраас эрэллээх илиитинэн 120 баа­
йырбыт саллааты «анараа дойдуттан» тенуннэрбитэ. Тегуруйууттэн Александр Ле­
бедь Аслан Масхадовтыын эйэлэйиигэ себулэспиттэрин кэннэ, босхоломмуттара.
Атырдьах ыйын 12 кунугэр штабка олордохторуна, икки снаряд кэлэн туспут.
Яков ейденен кэлбитэ, уолаттара кинини буебэйдии сылдьаллара. Содотох доктор-
дара тыыннаах орпутуттан олус уербуттэрэ. Аттыгар олорбут уол тебетун снаряд
тодо кеппут этэ, Яков олорбут сириттэн 10 сантиметрга отгхой баара...
Старшай лейтенант Яков Бережнев тейе да контузия ыллар, атадар уйуттарынан
содотох быраас кийи эбээйинэйин толорон тута кэриэтэ туран, баайырбыт дьон’н'о
кемелейен барбыта. Контузияланан кулгаада истибэт да буоллар, эрэллээх илиилэ-
ринэн ол киэйэ барыларын эмтээбитэ. Ол туун ессе 50-ча баайырбыты адалбыттара...
Ити курдук кини 120 саллааты елер елууттэн быыйаабыта. Ол быыйыгар олохтоох
чечен одолорун, кырдьадастарын эмиэ эмтээбитэ.
Чечня сэриититгэн Яков Брежнев тереебут Сахатын сиригэр 1997 с. II группа-
лаах инбэлиит буолан кэлбитэ. «Хорсунун ийин» уордьанынан надараадаламмыта.
Баайырыытынан пенсияда олорон баран, 3-с №-дээх поликлиникада эпидемио-
логынан, социальнай кемускэл министерствотын ийинэн баар МСЭК бюротугар

Араас кэм бастыи дьоно 455