Page 458 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-с логей_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

реабилитолог-экспертынан улэлээбитэ. Биир идэлээхтэрэ, бииргэ улэлиир дьоно
кинини сурдээдин ейууллэрэ, ейдууллэрэ.

Вера Макарова,
«Саха сирэ» xahbiam «Kuhu уонна сокуон»
отделын сэбиэдиссэйэ

Эбии киллэрии:

Итинтэн салгыы, Яков Романович Орто Халымада, Анабаарга кылаабынай быраа-
йынан устуу сыл улэлээбитэ. Онтон Чечня сэриитигэр ылбыт эмсэдэлээйиниттэн
бэйэтин идэтинэн улэлиир кыада суодунан, быстах улэдэ улэлээн дьиэ кэргэнин
иитэр. Хойутаан, Булууттэн сылдьар биохимик идэлээх кыыстыын холбойон ыал
буолбуттара, билигин 49 саайыгар сана уктэммит кийи 10, 11 саастаах икки уол
одолоох, куорат тайыгар чаайынай дьиэ туттан олорор.
Сойуччу тубэйэн хаалбыт хааннаах киирсииттэн тыыннаах эргиллэн кэлэн,
ыал тэн'инэн олорорунан «дьоллоохпун» дэнэр. Дойдуну кемускуургэ диэн армия
баар буоллада. Ол гынан баран, бу киирсиилэртэн доруобуйаларын, психикаларын
эмсэдэлэтэн эргиллибит Саха сирин элбэх эдэркээн байыастара суорума суоллам-
мыттарыттан, арыгы, хаайыы дьоно буолбуттарыттан Яков Романович улаханнык
хараастар.
Бииргэ сулууспалаабыттар билигин да Ангарскайга керсен аайаллар, сибээстэ-
йэллэр эбит. Ангарскайга Чечня сэриитигэр сылдьыбыттартан норуот депутатыгар
тиийэ талыллыбыттара, Иркутскай уобаласка кинилэргэ сыйыан олох бийигиттэн
ураты эбитин этэр.
Салгыы эмиэ Тулуна бейуелэгиттэн Чечня «итии точкатыгар» устэ техтеруйэн
уонна Таджикстан-Афганистан кыраныыссатыгар снайперынан сылдьыбыт эдэр
дьон ахтыыларын билсиэдиьг.

Пограничник сулууспатын «итии» точкатыгар

Мин 1975 с.т., Тулунада 8, салгыы Тумулга уерэнэн, оскуола кэнниттэн тороебут
сопхуоспар араас улэлэргэ туерт сыл курдук улэлээбитим. 1994 с. от ыйыгар армияда
ынырыллан, Саха сириттэн уопсайа 10 саха, 10 нуучча буоламмыт, Благовещенскай
куоракка пограничнай сэриилэр уерэхтэрин барбыппыт. Ол кэнниттэн Хабаров-
скайга ананан, сулууспа садаламмыта. 1995 с. бийиги чаастан элбэх уол Чечня сэ­
риитигэр барбыттара. Чечня, Дагестан, ессе эбии Таджикистан, Афганистан кыра-
ныыссаларыгар эмиэ ыыталлара.
Бийиги Покровскай уолунуун снайпердары талар кэмнэригэр тубэйэн, иккиэн
снайпер буолар чиэскэ тиксибиппит. Атын чааска кейереннер, Сковородино диэн
куоракка 3801 сэрии чаайыгар 3 ый бэлэмнэнии уерэдин барбыппыт. Ити — ММГ
(мотоманеверная группа) диэн, толору сэрии сэптээх, боевой техникалаах 200
кийилээх, ханнык бадарар точкада сорудады толорорго бэлэмнээх группа буолар.
Бастаан Чечня границатыгар барадыт диэн бэлэмнээбиттэрэ, ол гынан баран,
1995 с. ыам ыйын 13 кунугэр Таджикистан кыраныыссатыгар бырахпыттара, Пяндж
куоракка. Хабаровскайтан 9 чаас грузовой самолетунан кетен, Душанбеда тиий-
биппит. Ол кэннэ, элбэх массыына колонналара 10 куннээх уерэххэ илдьибит-
тэрэ. Бастакы утуйан турдахпыт сарсыарда: «Афганистан ханан баарый?» — диэн
ыйыппыппар, биир старшина: «Бу турар диэбитэ». Кербутум, аллараа ытыска уур-
бут курдук, кестен турар эбит. Ол эбэтэр, бийиги урдук хайа суопкатыгар баар
эбиппит. Уерэхпит бутээтин кытта, барыбытын 4 группада араартаабыттара. Бийиги
кыраныыссада 10—11-с пограничнай застава икки ардыларыгар 10-с ВПП-га
(временно-пограничнай поска) кемеде турарга анаммыппыт. Эргиччи — окуопа,
ортотугар вышка турар. Айыыр, утуйар миэстэбит сир анныгар этэ. Кердеххе, кэн-
нибитигэр — граница, иннибитигэр — Афганистан. Бийиги нейтральнай зонада
эбиппит. Куйаданы хайа бадарар еттуттэн кейутуеххэ сеп курдук. Кун сыралдана

456 VI туИумэх