Page 47 - 2-с Легей нэьилиэгэ

________________________________________________ УУС АЛДАН УЛУУКА

быыстапкада туруоруллан, надараадаламмыт. Кийиитигэр оьгорбут оЬуордаах соп-
пуоската, улахан урун кемус кириэЬэ, тугэхтээх уругг кемус ытардата, биЬилэдэ баар
этилэр. Мин ийэбиттэн хаалбыт Анастас онгорбут урун кемус кириэЬиттэн ытарда,
биЬилэх оноттороору гыммыппын уус кириэЬи кереет, ким онорбутун билбэккэ
эрэ: «Улахан маастар онорбут, алдьаппаппын», — диэн аккаастаан теннербутэ.
«ЭЬэбин АнастааЬы Муру Томторугар сана тутуллубут танара дьиэтин киэр-
гэтэн оггоЬуутугар ыныран таЬааран улэлэппиттэр. Онно, сайын олоро тахсарбар
Мурулэдэ сайылык дьиэтэ туттуннар диэн, кини куораттан дьонугар илдьиттээбит.
Дьоно, ыаллара сонно тутатына хаар уулла илигинэ маЬын кэрдэн киллэрээт, ый
анаарынан алта муннуктаах бабаарына дьиэни тутан дьэндэс гыннаран кэбиспиттэ-
рэ», — диэн ийэм Елена Степановна кэпсээбитэ. Онон Анастас саьга дьиэдэ сайы-
лаабыт, уола Ыстапаан учугэй сааЬыт буолан, куЬунан, андынан аЬаабыт.
Анастас Бурнашев биир уола ити Степан Анастасьевич (мин эЬэм) уерэммэтэх,
тан араны итэдэйбэт, быраатын Петр АнастасьевиЬы «нуучча ойууна» диир эбит.
Иван Дмитриевич Петухов

ААН МАЕГНАЙГБ1 ТЫА ХАНААЙЫСТЫБАТЫН ПЕРЕПИЬЭ

Ф-343 оп.З.ед.хр. 710
Биллэрин курдук, 1917 сыл олунньутугар Николай II ыраахтаады революционнай
быЬыы-майгы модьуйуутунан тронуттан аккаастанарга куЬэллибитэ. Ыраахтаады
бурустуелуттэн аккаастаммытын, былаас уларыйыытын уерэдэ суох, харагга тыа
дьоно олус соЬуйа, емуттэ истибиттэрэ. Онтон уерэхтээх, прогрессивней ейдеех-
санаалаах етте уерэ-кете, инникигэ-сырдыкка эрэллээх керсубуттэрэ. Былаас
бириэмэннэй правительство илиитигэр киирбитэ. Ити сыл сайыныгар Россия исто-
риятыгар аан маггнай тыа хаЬаайыстыбатын перепиЬэ ыытыллыбыта. Саха сирин
киин улуустарыгар перепись биирдии хаЬаайыстыбанан киЬитин ахсаана, теЬе
саастаахтара ыйыллан суруллубута, ол эрээри, хомойуох иЬин, хаЬаайыстыба ада
баЬылыгын аата-суола эрэ толору суруллубута. Маны тайынан хаЬаайыстыба тейе
суеЬулээдэ, сылгылаада, оттуур уонна ыЬыытын сирэ теЬете суруллубута. Пере­
пись ада уустарынан тумуллэн оггоЬуллубута, ол гынан баран билигин II Легей
нэйилиэгэр киирбит оччотооду Угэлээх нэЬилиэгин ада уустарын биирдиилээн
хаЬаайыстыбанан суруллубута кестубэтэ.
Оччолорго Угэлээх нэЬилиэгэ 4 ада уустаада: Аллараа уонна УеЬээнтги Алаас
адатын уустара, Кутаама уонна Танда ада уустара. Биирдии ада ууЬунан ырытан
маннык суруйбуттар:
Аллараа Алаас адатын yyha:
хаЬаайыстыба ахсаана — 19, эр киЬи — 31, дьахтар — 32, о.и. кумалаан — 1,
улэни кыайар: эр киЬи — 17, дьахтар — 20;
Сылгыта барыта — 32 о.и. 4 сааЬыттан уеЬэ — 8 тебе, ынах cyehy — 111, о.и.
ыанар ынах — 43;
Оттуур сирэ — 107 дэЬээтинэ, бааЬына сирэ — 9, 71 дэЬ. Барыта — 116,71 дэЬ.;
ЫЬыыта суох хаЬаайыстыба — 2; ыЬыылара: оруос — 0,33 дэЬ.; нэЬимиэн — 4,7
ДэЬ.; оЬорбо — 4,68 дэЬ.; булт саата — 4 уст.; балыгынан дьарыгырар хаЬаайысты­
ба — 2.; муггха — 1 уст.
УеЬээ Алаас адатын yyha (Урэх Угэлээхтэрэ):
ХаЬаайыстыба ахсаана — 28. Кумалаан — 1. НэЬилиэнньэтэ барыта: 105 киЬи,
о.и. улэни кыайара: эр киЬи — 31, дьахтар — 29.
Сылгыта барыта — 27, о.и. 4 сааЬыттан уеЬэ 15 тебе. Ынах cyehy — 267 тебе,
о.и. ынада — 98.
Сирэ барыта — 161,91 дэЬээтинэ. Сирдээх хаЬаайыстыба ахсаана — 28.
ЫЬыыта: оруос — 1,89 дэЬ., нэЬимиэн — 9,49 дэЬ., сэлиэЬинэй — 0,16 дэЬ.

Былыргыны сэгэтэн кердеххе 45