Page 81 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

тэрилтэ, хайаайыстыба да еттунэн ыпсыылара кыттыбакка — донуостайа, cyyrraha
олорбуттара. Онно партийны да токурутааччылар политикалара олук буолара: «Эн
кими да итэдэйимэ. Эн саамай чугас додорун' да, caha сылдьар норуот естееде буолан
хаалыан сеп» диэн. Дьон кимтэн барытыттан сэрэнэ-куттана олорбута. Ыалга дьон
истиэ диэн сибигинэйэн кэпсэтэллэрэ. Кыра одолорго кэпсэтэллэрин ийитиннэрбэт
этилэр. «Истиэнэ кытта кулгаахтаах» диэн этии оччолорго баара.
Райкомна донуостар киирэллэрэ. Ону «кылаассабай, партийнай сэргэх буолуу
сигналлара» диэн ылыналлара. Холкуостаахтартан кистэлэн' милиция диэн ааттаан
донуостааччылары тэрийэллэрэ. Онон, райком саамай алын ячейкаларыгар, партий­
най тэрийээччигэ тиийэ, улэлэригэр хоп-сип обургу миэстэни ыла сылдьыбыта.
Оччотооду уерэдэ суох, сокуону, политиканы чуолкай билбэт дьон, ардыгар,
сыыйаны-алдайы оноруохтарын сеп буоллада. Холобур: Мэхэй биригэдьиирдии сыл­
дьан, биирдэ отчуттарыгар: «Холкуостаах да, уйун сайынтга биир кун сынньалантга
бырааптаах ини. Онноодор хаайыылаахтарга сынньалан' баар. Онон сарсын биир
кун сынньанан, тыынна ылын», — диэн дьонун отууттан дьиэлэригэр тардатан кэ-
биспит. Ол сынньана сырыттахтарына самыыр туйэн, мунньулла илик куурбут оту
да, субууламмыт да оту сытытан кэбиспит.
Мэхэйи бирэдиитэлистибэдэ буруйдаан, айдаан беде буолбут. Хата, Мэхэй кийи
бэрдэ, хаайыллыбатах, улэтиттэн эрэ уураппыттар.
Мин бэйис кылаайы бутэрэн баран, сайын уерэдэ суох биригэдьииргэ улэйиттэр
таабылларын суруйааччынан уонна отчуттарга ейуе тайааччынан улэлээбитим.
Хойутаатахпына, харанада тууннэри харбыалайарым. Мэхэй онно косилканан от
одустарааччы, сурун, тутаах улэйиппит этэ. Улэни кыайар эр дьон армияда этилэр.
Онон биригээдэ сурун састааба одо, икки-ус дьахтар буолара. Мэхэйи кытта онно бил-
сибитим. Ити 1943 с. 50-чалаах кийи буолуо. Улэтин-хамнайын соччо мелтете илик,
турук кийи буоларынан, барыбытын улэдэ кедулээччи, батыйыннарааччы этэ. Аччык
аггаардаах куну быйа, хараьга, сиик туйуер диэри улэлээн муггнанарбыт. Айылыкпыт
айыйан хаалбыт овсянка бурдугу хаайылаан, араас оту-сэбирдэди булкуйан сиирбит.
Ол бурдукпут сородор ан аара хомуох буоларын, майынан ултурутэрбит.
Михаил Петрович саайыран ийэн тарадай буолта. Кырдьан да баран манна ах-
тыбытым курдук, дьоно-сэргэтэ сэргиир, кэрэхсиир тыллаах-естеех, оннук майгы-
лаах кийи этэ. Холкуос мунньахтарыгар куруук тыл этэр буолара, трибунаттан терут
туспэтэ. Кириитикэ бедену тодо тардан меккуеру куедьутэрэ, сэргэхсийии, кулсуу
беде буолара. Мин да чугас алтыспыт, хонор, сылдьар кийибин, кийи быйыытынан
учугэйдик саныыбын. Кини туйунан бэйэм хайдах саныырбын, кербуппун-
истибиппин суруйдум.

Михаил Петухов
2014 с.

Гаврил Павлович Троев-Барахсан Хабырыыс
(1896-1962)

Гаврил Павлович II Легей нэйилиэгэр Хаптаггада олохтоох баайынай кэргэнигэр
тереебутэ. Кини сахада терелкей, 180 см урдуктээх кийи этэ. Эдэр саайа суурбэйис
уйэ ман найгы дирбиэннээх-дарбааннаах, куурээннээх кэмнэригэр ааспыта. Чугас
ыала, одо саайын додоро Михаил Заболоцкай кеметунэн, сагга олох сайдыы-уунуу
суолугар киллэриэхтээдин табатык ейдеебутэ. Нэйилиэгэр тэриллибит ревкомгга
чилиэнинэн талыллан, caira олоду уйансыыга кехтеехтук кыттыбыта. Гражданскай
сэрии кэмигэр уруггнэр эккирэтиспиттэриттэн куота, сайа сылдьыбыта. Бандьыыт-
тар ултурутуллубуттэрин кэннэ Сэбиэт былаайа ыытар дьайалларын олоххо киллэ-
риигэ улэлээбитэ. «Тумус» диэн табаарыстыбаны тэрийсибитэ.
1930 с. хас да табаарыстыба холбойон, Хаптагга алааска кииннэнэн «Кыйыл Куус»
диэн артыал тэриллибитигэр, бырабылыанньа председателинэн талыллан бэрт

Сэбиэскэй былаас олохтонуута 79