Page 3 - Кербут уонна сылдьыбыт чахчылар

аатырбыт олоҥхоһута, ырыаһыта Бөтүкүөп Наһаар эбит этэ. Олоҥхо
истибит дьон дьиэ таһыгар тахсан уолаттары туһуннаран, атах
оонньуутун оонньотон, ыһыах дьоно сыһыыга киирэн эрэллэрин
көрөн, утуйбакка үргүлдьү ыһыахха киирдилэр. Биһиги дьону кытта
сыһыыга киирдибит.
Үчүгэй үрэх, ньимилкэй кырыстаах, дэхси кэрэ хонуулаах, кыр-
дьык да, үчүгэй диэххэ сөп дойду эбит. Ыраах ыһыах ыһыллар си­
рин диэки дьон хотоҕос курдук субуһан эрэллэр. Онно тиийбиппит
икки арыы мае икки ардыгар остуол ньуурун курдук көнө иэннээх
күөх хонууга дьон бөҕө мустубуттар. Арыы тыа саҕатыгар аарка аанын
курдук икки остуолбаны туруорбуттар, ол үөһээ өттүгэр илим харах
эрэһиэҥкэ саайбыттар. Ол алын өттүнэн хаптаһын саайбыттар, ону
тэһитэ быһан 1915 сыл диэн суруйбуттар этэ. Ыһыах аһын чахчы
таһан эрэллэр быһыылаах. Тэлиэгэлээх оҕуһунан сири иһити-уһааты
тиэйэ-тиэйэ кэлэллэр-бараДлар. Охонооһойоп Ньукулай Сүөдэрэбис
арыы мае күлүгэр балаакка туруорунна, онно кини куорат аҕабытын
кыыһын ойох ылбыт эбит. Кинилэр саҥа холбоспуттар...(1 с.)*
«Күөх тыа көмөгөйдөөх, дьаран хахыйах дъарҕаалаах, туора тумул
тоҕойдоох, буор халдьаайы буодьулаах, сырыынньа сыыр сынаһалаах,
чүөмпэ далай көҕүстээх кэтит нэлэмэ эбэ хотунум иччитэ», — диэн
алгыһын саҕалаата. Кини, хааһахтан хостоон эрэр курдук, уурбут-туп-
пут, уус-уран, сүгэ-балта тылынан, түһүмэх-түһүмэх алгыы-алгыы,
кытыйалаах арыытыттан хамыйаҕынан баһан ылан уотугар сыры-
лаччы кутан биэрэ олордо. Алҕаан бүтэн баран, кымыһыттан баһан
ылан: «Уйгу-быйаҥ олоҕурдун, кэтит кэһии кэскиллэннин, уруй-айхал
буоллун», — дии-дии түһүлгэ хонуутугар ыһан күдээриттэ уонна ос-
туолга кэлэн олорорун кытта, Күөх Бүөтүр кэҕэһэлээх куолаһынан
ыллаан дьырылаппытынан барда. «Ытык кырдьаҕас дьоммут ыспыт
ыһыахтарын ыччат-билэ дьонноро, удьуор харалы оҕолоро, уһун үйэлэр
тухары умнуллубат-сүппэт уйгулаах ыһыаҕы олохтуур күммүт буол-
ла, өбүгэ сахаларбыт үтүө үгэстэрин үүнэр-үөскүүр оҕолоро, өйдүүр-
саныыр күммүт үүнэн таҕыста»,— диэн ырыатын саҕалаата.
Уһун соҕустук ыллаан бүтэрин кытта Ньукулай Сүөдэрэбис
ыһыаҕы аһан тыл эттэ. «Бүгүн манна үс улуустан дьон мустан
олороҕут. Биһиги барыбыт төрүттэрбит, өбүгэлэрбит күөх сайын-
нарын көрүлүгэр, бэс ыйын бүтүүтэ ыһыах ыһан, түһүлгэ тэри-
йэн, быһыйдары сырыһыннаран, бөҕөстөрү туһуннаран, оонньуур-
көрүлүүр, сэргэхсийэр үтүө үгэстээхтэр эбит. Ол умнуллубута ыраат-
та. Ону өйдөтөн-санатан биһиги бу пиэрибэй Өспөх нэһилиэгин
күүһүнэн бу ыһыаҕы тэрийдибит. Бу ыһыах бастакы саҕалааһын
буоллун. Инникитин атын улуустарга, нэһилиэктэргэ салҕанан
иһиэ»,— диэн ыһыах туһунан уһун этиитин оҥорон бүтэрэрин
кытта Миичэ Маппыайап туран: «Билигин кымыс иһиитэ буолар,
онно нэһилиэк нэһилиэгинэн булсан олоруҥ. Кымыс иһиитин кэн-
ниттэн оонньуубут саҕаланар. Бастаан атах оонньуута буолуо, онно
кылыыһыттар, ыстаҥаһыттар бэлэмнэниҥ. Бары араас оонньуулар-
га көхтөөхтүк кыттаргытыгар көрдөһөбүт»,— диэн биллэрдэ...

47