Page 110 - С.С. Аржаков. Олоххо уьаарыллан

Ити алдас. Сталин Оборона Государственнай Комитетын предсе-
дателинэн буолбута саамай соптеох этэ. Ити кэмггэ киниттэн
атын фронт уонна тыыл кууйун, биир тылынан эттэххэ, норуот
кууйун бутуннуутун бийр сомодо тумэр кийи суода. Ада дойду
кемускэлин ийин сэрии — норуот буттуунун охсуйуута.
— И.В.Сталин, кырдьык, сэрии садаланыытыгар байыаннай
дьыалада опыта суода чуолкай. Кини эрэ буолуо дуо, онноодор
Ворошилов, Буденнай уо.д.а. байыаннайдар Гражданский сэрии
эрэ опытынан сылдьаллара. Ол гынан баран Сталин ейдеех, найаа
дьодурдаах уонна билиэн-керуен бадалаах кийи быйыытынан
бийигини, байыаннай специалистары болдойон истэрэ, сэрии хаа-
мыытын кэтээн кероро, кылгас кэм ийигэр элбэх байыаннай до-
кумуоннары, литературалары уерэппитэ. Ол тумугэр Сталинград-
скай кыргыйыы садаланыытыгар байыаннай дьыаланы лаппа
байылаабыта. Ордук стратегия боппуруойугар куустээдэ. Yryc
боппуруостарга бэл фронт командующайдарыгар соптеох субэлэри
онороро, сыыйаларын тута ыйар буолбута. Сорох албын-келдьун
дьон, Сталин оскуола одотун курдук глобуйунан эрэ туйанара дии
сылдьыбыттара, олох олодо суох. Кийи кулуен курдук кэпсээнэ.
— Сорохтор Сталин фронн а сэриилэйэр инники линияда тахса
сылдьыбатада, онон фронт туйунан олох билбэт этэ диэн буруй-
дууллар. Ити буруйдаайыны мин сыыйанан аадабын. Гражданскай
сэрии кэмигэр Чапаев командир еруу инники диэн тактиката сеп
этэ. Оттон Ада дойду сэриитигэр адьас атын тактика наада буол­
бута. Верховнай Кылаабынай Командующай Генеральнай Штаб-
тан дьайайара септееде. Бийиги кинини кырдьыктаах информа-
циянан 1941 сыл алтынньы ыйтан ыла кэмигэр хааччыйар буолбуп-
пут. Правительство Москваттан кейеруллубутэ. Оттон И.В.Сталин
байылыктаах Генеральнай Штаб Москваттан тахсыбакка олорон
улэлээбитэ саамай соптеох дьайал этэ.
— Сталин хоргус, куттадас кийи этэ, бэл сэрии садаламмытын
истэн баран, даачатыгар тахсан сайан сыппыта — диэн сымыйаччы
дьон санараллар. Сталин, кырдьык, бийиги сэриигэ ситэ бэлэмэ
суохпутун билэрэ. Ол ийин сэрии садаланыытын уйата сатыыра.
Ол да ийин дипломатический каналларынан араас керуннээх
улэлэр ыытыллыбыттара. 1939 сыл атырдьах ыйын 23 кунугэр сэ-
риинэн саба туспэт туйунан дуогабар Германияны кытта илии
баттаммыта. Бэл диэтэр ити сыл баладан ыйын 28 кунугэр
“додордойуу дуогабара” туйэрсиллибитэ. Границада мунньуллубут
немецкэй сэриилэр быстах киириилэригэр-тахсыыларыгар эппиэт-
тээбэт туйунан сэрэтии эмиэ онойуллубута. Сталин, кырдьык,
куттанара. Кини Октябрьский революция, социализм дьыл-
даларын ийин куттанара. Сэрии садаламмытын истэн баран Ста­
лин даачатыгар тахсан содотодун олорон, тахсыбыт балайыанньа-
ны бары ортуттэн ырыппыта уонна туох дьайаллар ылыллыахтаах-
тарын барыллаабыта чуолкай. Ити — кини бэйэтин характера.
106