Page 53 - Они защищали Ленинград
P. 53
туһунан ыар санааҕа ылларан сөҥ түһэн суһаллык уһугуннаран уулуссаҕа муспутта-
олорбуттара. ра. Тыһыынчанан киһи үөһэнэн көтөн
Сэрии саҕаланарын кытта институкка за- ааһан иһэр самолеттар ньирилиир тыаста-
нятие диэн ааттаах ыытыллыбат буолан ха- рын иһиллээн биир сиргэ иһийэн хараҥа
албыта. Студеннар күн тура-тура оборонаҕа халлааны өрө мыҥаан турбуттара. Онтон
бэлэмнэнии үлэлэргэ кыттар буолбуттара. эмискэччи кый үрдүккэ ракета уоттара су-
Ол курдук институт корпуһун анныгар бом- буруҥнаһа түһэллэрин кытары өстөөх само-
баттан куотарга аналлаах улахан хаспаҕы леттара бу барыс гына түспүттэрэ. Эргийэн
хаспыттара. Оттон уолаттар Кыһыл Армия кэлэ-кэлЭ дэриэбинэни сиирэ-халты бомба-
кэккэтигэр барарга тылламмыт сайабылы- лаабытынан барбыттара. Ыһыы-хаһыы,
анньаларын туппутунан военкоматтартан ытаһыы-соҥоһуу, табыллыбыт дьон ай-
арахсыбатахтара. малҕаннара...
Ити быыһыгар курстарынан үөрэх дьыла Бу түүн кинилэр бары Ленинград куорак-
түмүктэммитин туһунан мунньахтары тэ- ка бэйэлэрэ тиийэргэ дьаһал ылбыттара.
рийбиттэрэ. Онуоха Саха сириттэн тиийбит Хаһыҥнаах түүн этэ. Чап-чараастык таҥна
оҕолортон үөрэх бастыҥнарынан Исай По- сылдьар дьон тоҥуу бөҕөнү тоҥон, сор
пов, Петя Ноговицын уонна Гоша Чусовс- бөҕөнү көрөн куоракка тиийбиттэрэ...
кой буолбуттара. Онтон эмиэ оборонаҕа бэлэмнэнэн утуй-
От ыйын бастакы күннэриттэн ыла ар да ууну уу диэбэккэ түүннэри-күннэри
саҕалаан студеннары куорат тас өттүгэр үлэлээбиттэрэ. Дьэ бу кэмҥэ фашистскай
Обухово станцияҕа үлэҕэ илдьибиттэрэ. сэриилэр Ленинградка букатын ыга анньан
Манна кинилэр куорат нэһилиэнньэтин үгүс кэлбиттэрэ. Онон театральнай институкка
ахсааннаах предствителлэрин кытта бииргэ үөрэнэр студеннар Кировскай завод
танканы тохтоторго аналлаах траншеялары таһыгар баррикада оҥоруутугар сылдьыбыт-
хаһыыга сылдьыбыттара. тара. Бу кэмҥэ кинилэр ахсааннара лаппа
Ленинград олохтоохторо бүттүүн, биир аҕыйаабыта. Уол өттө Кыһыл Армия кэккэ-
киһи курдук бэйэлэрин куораттарын тигэр ыҥырыллан барбыттара. Оттон кыр-
бөҕөргөтүүгэ маннык күүскэ туруммуттарын гыттар уонна доруобуйаларынан армияҕа
өйдүүр инниттэн оччотооҕу 1941 с. от ый- кыайан барбатах аҕыйах уол уопсай дьиэ
ын бастакы күннэринээҕи фронт ба- аллараа мэндиэмэнигэр биир улахан ауди-
лаһыанньатын билиэххэ наада. торияҕа мустан олорбуттара. Манна саха
Оттон бу күннэргэ балаһыанньа олус кы- оҕолоруттан ураты татар, карел, финн, ну-
таанах этэ. Өстөөх куораттан баара-суоҕа учча уо.д.а. омуктар бааллара.
400-тэн эрэ тахса километрдаах сиргэ тура- Дьиэ оттуллубата, уу, электричество су-
ра. Манна Хотугулуу-Арҕааҥы фронт куо- оҕа. Инньэ гынан оҕолор хантан эрэ кып-
рат диэки кимэн киирэн иһэр өстөөх “Се- кыра тимир оһоҕу булан аҕалбыттара. Оттор
вер” армияларын бөлөҕүн ыар сыананан мас эмиэ суоҕа. Онон учууталлартан уонна
тохтоппута. Өстөөх тииһигэр диэри сэби- остуорастартан кистээн дьиэ тээбириннэрин
лэммит 21 дивизиялара Луга өрүһү туору- үлтү сынньан оһохторун оттоллоро.
урга соруммуттара. Ол эрээри кинилэр Хайы-үйэ бу кэмҥэ аччыктааһын бастакы
Кыһыл Армия байыастарын туохха да бул- бэлиэлэрэ биллэн барбыттара. Онон быһах
гуруйбат утарсыыларын көрсүбүттэрэ. угун саҕа кыракый маһы быһа эрбээри гын-
Сэрии суоһа билиннэр биллэн испитэ. От нахтарына хаһыа да буолан уочаратынан
ыйын 17 күнүттэн ыла аһы-үөлү аны кар- үлэлииллэрэ.
точканан биэрии олохтоммута. Сэтинньи ый ортотун диэкиттэн килиэп
Театральнай институт студеннарын эмиэ күннээҕи нуормата 125 грамҥа диэри ачча-
куорат таһынааҕы Пустошко дэриэбинэҕэ тыллыбыта. Бу кэмҥэ доруобуйалара
хас эмит хонук устатыгар оборона үлэтигэр мөлтөх өттүлэрэ букатын да атахтарыгар
ыыппыттара. уйуттубат буолбуттара.
Дьиҥэр, билигин Ксения Васильевна оч- Дневниктэн: “1942 сыл. Тохсунньу. Ыар
чотооҕуга куорат таһынааҕы станцияларга кэмнэр ыктар ыган иһэллэр. Бүгүн биһигит-
уонна дэриэбинэлэргэ сылдьыбыт сирдэрин тэн саамай эдэрбит Гоша Чусовской туруга
сорҕотун умнубут. Ол гынан баран бу үлэ- олус куһаҕан буолла. Кини өссө 17-тин да
лэр быыстарыгар хаһан да умнуллубат туола илик буолуохтаах...
түгэннэр буолан ааспыттарын билигин да Аҕыйах хонуктааҕыта, сыҥааҕын соттору-
долгутуулаахтык кэпсиир. нан ыга баанан баран, Хлестаков моноло-
Бу эмиэ Ленинград тас өттүгэр этэ. Түүн гун ааҕан сордонор этэ. Оттон бүгүн Поли-
12 чаас саҕана үлэ кэнниттэн ыараханнык на Борисова, мэлдьи буоларын курдук, сар-
утуйа сытар дьон бука барыларын бэрт сыарда эрдэ Гоша килиэбин эмиэ аҕалбыт.
4 Заказ № 252 - 4 9 -
