Page 51 - Они защищали Ленинград
P. 51
бурун көрдөрбүттэринэн, өстөөх 900 күннэ- РУ суруллубут үс тэтэрээт бэйэтин блока-
эх-түүн устата төгүрүктээһиниттэн санаала- датааҕы дневниктэрин ууран кэбиспитэ.
рын түһэрбэтэхтэринэн ураты миэстэни Мин бу, төһө да сэрии бүтээтин аҕай
ылар. Ол да иһин күн-дьыл ааһан истэҕин кытта суруллубуттарын иһин, сылдьыбыт
аайы блокада хас биирдии кыттыылааҕын киһи бэйэтин дууһатын арыйбыт, тугу
хорсун-хоодуот быһыыта улаатан, үрдээн көрбүтүн түмпүт докумуоннара буолалла-
иһэр. Дьэ оннук дьонтон биирдэстэринэн рын сыаналааммын дневник лиистэрин бэр-
сзрии иннинээҕи түҥкэтэх Амматтан, Коро- кэ сэрэнэн арыйталыыбын. Бу лиистэртэн
ленко Солобуодатыттан баран Ленинградка миэхэ уот будулҕан ортотугар олорбут, ох-
үөрэнэ сылдьан, алдьархайдаах блокадаҕа суспут советскай дьон хорсун-хоодуот олох-
кыттыыны ылбыт саха кыыһа: кэлин өр торун салгына биллэргэ дылы гынна.
сыллар усталарыгар суут-силиэстийэ орган- Дневник сэрии иннинээҕи эйэлээх кэм-
нарыгар үлэлээбит, билигин бочуоттаах нэртэн, үөрэх киэҥ аартыгар саҥа үктэнэн
сынньалаҥҥа олорор Ксения Васильевна эрэр эдэр ыччат олоҕун-дьаһаҕын эридьиэс-
Гаврильева буолар. Биһиги Амма сэлиэннь- тээһинтэн саҕаланара киһини долгутар.
этигэр Спортивнай уулуссаҕа кэккэлэһэ ту- Дневниктэн: “1940 сыл. Атырдьах ыйын
рар тутуулартан тугунан да киһи хараҕар 12 күнэ. Ленинградка айанныыр буоллубут.
быраҕыллыбат кыра чөкөйбүт дьиэҕэ кии- Бырааһаай, биэс сыл устатыгар, төрөөбүт
рэн кэллибит. Хостон кыра оҕону Сахам сирэ, тапталлаах балтым Таня. Ис-
көтөхпүтүнэн бэрт номоҕон көрүҥнээх, төһө кусство управлениета 32 киһини Ленинград-
да сааһырдар, сүрдээх сыыдамнык туттар- тааҕы театральнай институкка үөрэттэрэ
хаптар дьахтар тахсан кэллэ. Мин урут ки- ыытар буолла.
нини хаһан да көрө илик да буолларбын 1940 сыл. Атырдьах ыйын 15 күнэ. “Со-
ветскай Якутия” борокуотунан Лена эбэ чу-
“Бу кини — Ксения Васильевна” диэн сэ-
умпу уорҕатын тыыран үөһэ диэки айанна-
рэйэ санаатым. Эрдэттэн “тиийэ сылдьыах-
пыт” диэн илдьиппитин быраап оҥостоммут ан сундулутан иһэбит. Бука бары үөрүүбүт-
олорунан кэбиһэбит. көтүүбүт улахан. Кынаттаммыт курдукпут,
Саха уола Авелов хормуоскаҕа оонньоон
Бу олорон, өссө Аҕа дойду сэриитин ин-
намылытар. Кинини тула бөлөх буола
нинэ саха талааннаах ыччатын ортотугар
түмсэн араас ырыалары ыллыыбыт. Ордук
киирсэн, Ленинградтааҕы институкка үөрэ- үчүгэйдик Тася Монастырева ыллыыр. Оо,
нэ тиийбит киһини көрөн, мин саныыбын...
Лена курдук дьикти-кэрэ айылҕалаах улуу
Арай оччотооҕуга, 1941 сыл бэс ыйыгар,
өрүс, ама, ханна баар буолуон сөбүй?!”
фашистскай халабырдьыттар биһиги Ийэ
Ксения Васильевна бэйэтин блокадатааҕы
дойдубутугар түөкүннүү саба түспэтэх бу- бэлиэтээһиннэригэр ахтар Тася Монастыре-
оллуннар... Оччоҕо, баҕар, мин билигин са- вата бу кэнниттэн сыл эрэ кэриҥэ буолан
ха биир кырдьаҕас уонна биллиилээх ар- баран хоргуйан, күн сириттэн матыа диэн
тискатын кытта искусство, литература, ак- ким саныа баарай!..
тердар мастерстволарын туһунан кэпсэтэ Театральнай институкка үөрэнэ баран
олорор буолуох этим... Оттон билигин мин иһэр оҕолор балаҕан ыйын 11 күнүгэр сар-
блокада ыар оҕуурун нөҥүө ааспыт, ол эрэ- сыарда биһиги Ийэ дойдубут тэбэр сүрэҕэр
эри санаатын түһэрбэтэх, кэннинэн кэхти- Москва куоракка үктэммиттэрэ. Урукку
бэтэх ньургун киһини кытта кэпсэтээри өттүгэр бэйэлэрин төрөөбүт-үөскээбит ала-
олоробун, Ленинград блокадатын, онно астарыттан киэҥ сиринэн тэлэһийбэтэх ыч-
дьон хайдах сордоммутун кинигэлэртэн аах- чаттарга бу аар-саарга аатырбыт улуу куо-
пыппын, киинэлэргэ көрбүппүн өйдөөн-са- ракка үктэнии хайдах курдук дьол этэй.
наан кэлэбин. Мантан кинилэр улуу Ленин куоратыгар
— Блокада хаһыс хонугар эбитэ буолла, тимир суолунан айаннаабыттара. Онно
ким да дневник, ол-бу суругунан бэлиэтэ- тиийээт, киэҥ уулуссалар, кэтит проспектар
нии оҥостуо суохтаах диэн үөһэттэн кыта- устун, оҕуруо курдук тиһиллэн, айанныыр
анах ыйыы кэлбитэ. Ол иһин мин биирдии- массыыналар элбэхтэрин сөхпүттэрэ. Ол
иккилии тылынан бэйэм эрэ өйдүүр гына сөҕөллөрүн быыһыгар бу Улуу Октябрь
уонна умнубатах киһи диэн үөрэнэр кини- биһигэр кэлэн туралларын эмиэ да итэҕэй-
гэм лииһигэр онон-манан бэлиэтэнэр үгэс- бэт курдук сананан ылаллара.
тэммитим. Кэлин, соҕурууттан эргиллэн кэ- Ленинградка олохтоох ханнык баҕарар
лээт, онтукабын барытын туох баарынан, киһи бэркэ билэр Моховой уулуссата баар.
тугу өйдүүрбүнэн чөлүгэр түһэрбитим бу Бу уулусса 34-гэр оччотооҕуга А.Н. Остров-
баар, — диэн баран Ксения Васильевна мин скай аатынан Ленинградтааҕы театральнай
иннибэр аҕалан адаархай буочарынан толо- институт үөрэнэр корпуһа баара. Саха си-
- 4 7 -
