Page 192 - Трагедия на озере Ильмень

Трагедия на озере Ильмень

дойдулартан сылдьар дьон тохтоон аайыахтара, бу нуучча терут
сирдэрин босхолуур ийин хайдах курдук ыраах сиртэн кэлэн
кыргыспыттарын туйунан толкуйдуохтара, бийиги улуу держа-
вабыт норуоттарын уйэ-саас тухары тулхадыйбат додордойуута
хайдах курдук куустээдин ейдуехтэрэ.
1968 сыл сэтинньи 20 кунэ тымныы, тыаллаах этэ. Ол эрээ-
ри анаммыт чааска чугастаады дэриэбинэлэртэн, Старай Рус-
саттан, Новгородтан 600-тэн тахса кийи мустубуттара. Бэрт эл-
бэх веногу тутан тураллар. Байыаннай оркестр, фотографтар,
телевидение уонна киинэ улэйиттэрэ бааллар.
Пааматынньыгы айыыга анаммыт митини партия Старай
Руссатаады райкомун секретара Игорь Иванович Лохов айар.
Кини этэр: «Манна, Ильмень куелгэ, Ленин куоратын телкетун
кемускэспит, блокадада олорор Ленинградтан естеох куустэрин
аралдьыппыт буойуннар ытык кэриэстэрин туйунан». Кини
этэр: «Манна, Ильмень куелгэ, бэйэлэрин социалистическай
государстволарын кемускээбит саха хорсун буойуннарын
туйунан».
«Бу пааматынньык иннигэр туран оччотооду тыйыс кэмнэ-
ри ейдуубут, — диир «Ильмень балыксыта» колхоз партийнай
тэрилтэтин секретара Алексей Еферьевич Тяполкин. — Ол
дьылларга естеех бийиги эд эр, аан дойдуга бастакы социалис­
тическай государствобытын суох онорор туйугар ынырык
куустээхтик туруммута. Ол суойар дьылларга Ада дойду
кемускэлигэр советскай норуот бутуннуутэ туруммута. Новго­
род сиригэр кырыыстаах естееду утары нууччалар уонна украи-
нецтар, грузиннар уонна сахалар, бийиги Ийэ дойдубут бары
национальностарын представителлэрэ кыргыспыттара. Манна,
Ильмень биэрэгэр, естеех обороналанар тутуулары балтараа
сыл устата бэлэмнээбитэ, олору туох да кыайан ылыа суох кур-
дуга. Ол эрээри 1943 сыл олунньу 23 кунугэр советскай чаастар —
туспа хайыйар биригээдэлэрэ — куелу унуордаан, Шимскэйтэн
Старай Руссада тиийэр суолу быйар соругу туруорунан, естееххе
саба туспуттэрэ. Ол найаа ыар, хаан тохтуулаах кыргыйыы этэ.
Онно мин Саха сириттэн кэлбит буойуннар хайдах курдук хо-
лооно суох хорсуннук охсуспуттарын илэ харахпынан кербутум.
1923 сыллаахха тереебут биир Алексей диэн саха Устрика дэ-
риэбинэ тайыгар гранаталарынан немец дзотун дэлби тэптэрби-
тэ, онуоха бэйэтэ эмиэ елбутэ, кини кимэн киирэр рота суолун
ыраастаан биэрбитэ. Балыксыттар гаваннарын тайыгар кимэн
киирэр саллааттар туруору биэрэккэ 50-ча метр чутайаабыттара.
Онуоха Мательман диэн еврей уонна биир саха саллаата, инни-
лэрин диэки чорбойо суурэн киирэн, дьонноруттан быстан ха-

188