Page 88 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

медик дьахтар барсыбыта. Ол тиийбитин кэннэ өссө салгыы Монголияҕа ыыппытта-
ра. Онно поеһынан уонна 20 км сатыы айаннаан тиийбиттэрэ”.
Ол биһигини уонна Уус-Алдан 5 уолун холбоон, 14 уолу 17-с армия штабын
харабыллыыр 20-с ОРОПУ-га илдьэн туттарбыттара. Чурапчыттан Слепцованы
кытта лейтенант Дьячковскай барсыбыта.
17-с армия штаба Баянь-Тумеҥҥэ (билигин Чойбалсан) турара. Сүрдээх эп-
пиэттээх, ону тэҥэ бочуоттаах байыаннай сулууспа саҕаламмыта. Армия штабын,
кини байыаннай коммуникацияларын, армия командующайдара — генераллар оло-
рор дьиэлэрин күннэри-түүннэри кыраҕытык харабыллыыр, кинилэргэ куттал суо-
һаабатын хааччыйар эбээһинэстээх этибит.
1945 с. атырдьах ыйын саҕаланыытыгар 17-с армия уонна арҕааттан аҕалыллы-
быт ахсаана суох элбэх сэрии чаастара Маньчжурия туһаайыытынан походка ту-
руммуттара. Японияны утары сэрии атырдьах ыйын 8 күнүгэр биллэриллибитэ.
Япония сэриитин өрө көрдөрбөккө үлтү кумалаан Кытай хоту өттүнэн Маньч-
журияҕа киирбитэ. Сэрии сотору кыайыынан түмүктэммитэ. Кыайыыны инники
киирбит мотострелковай дивизиялар, танковай полкалар хааччыйбыттара.
17-с армия штаба Монголияҕа төннөн тахсыбыта. 1946 с. Кыайыы биир сыла
туолуутунан сибээстээн Чойбалсан куоракка монголлар улахан национальнай бы-
рааһынньыктара буолбута. Онно МНР маршала Чойбалсан, Цеденбал, Забайкаль-
скай фронт командуюгцайа, маршал Малиновскай, МНР-га ССРС посола Иванов
кэлбиттэрэ. Биһиги кинилэри арыаллаабыппыт, харабыллаабыппыт. Чойбалсан
монголлуу эҕэрдэ тылы эппитин Цеденбал нууччалыы тылбаастаан биэрбитэ.
Онон биһиги бойобуой үтүөбүт 17-с армия штаба Японияны утары сэрии би-
риэмэтигэр, кини командующайдара, байыаннай коммуникациялара эмсэҕэлээ-
бэтэхтэрэ буолар.
1947 с. Приморьеттан Ванино портан 36-с ОМСР сулууспалыы сылдьан демо-
билизацияламмытым.
Николай МАКСИМОВ,
Таатта

“БИИР САННЫБАР - СЭРИИ, ИККИС САННЫБАР - ҮЛЭ”

Мин 1922 с. Дүпсүн нэһилиэгэр Уус-Алдаҥҥа төрөөбүтүм. 1940 с. дойдум 7
кылаастаах оскуолатын бүтэрэммин күһүн Дьокуускайга түүлээх техникумугар үөрэ-
нэ киирбитим. Саас 1941 с. бэс ыйын 22 күнүгэр сарсыарда 10 чаас саҕана араадь-
ыйанан сэрии буолбутун иһитиннэрдилэр.
1942—1943 сс. кыһыныгар миигин биир ыйдаах хамандыырдар курстарыгар Бо-
роҕоҥҥо үөрэтэн баран Дүпсүҥҥэ 110 чаастаах всеобуч үөрэҕэр Найахы, Чэрик-
тэй, Өнөр, Тэбиик байыаннай эбээһинэстээхтэрин икки потокка үөрэттэрбиттэрэ.
Бастакы потокка начальнигынан фронтан илиитэ суох буолан кэлбит Егор Алек-
сандров анаммыта, иккискэ райуполминзав начальнига Федор Павлович Дмитриев
үлэлээбитэ. Үөрэх наһаа ыарахан уонна кытаанах этэ. Ол үөрэппит дьонум үгүстэ-
рин кытта 1943 с. от ыйын 3 күнүгэр армияҕа ыҥырыллыбытым.
Уус-Алдантан 300-кэ киһи үс рота буоллубут, онтон тоҕус уончата, 1924—1925
сыл төрүөхтэр, ол аата эдэрдэрбит, барыта биир рота кэриҥэбит. Ыччаттарга учуу-
тал Федот Егорович Винокуров хамандыыр этэ, мин киниэхэ солбуйааччыбын.
Эшелон начальнигынан Серафим Аммосов, политчаас начальнигынан Ееоргий Ни-
колаевич Игнатьев буоллулар. Байыаннай быраас — В.И. Попов. Кинилэр биһи-
гини аналлаах чааспытыгар тиэрдэн баран төннүбүттэрэ.
1944 с. кулун тутартан 57-с дивизия 80-с полкатын 3-с батальонун 9-с ротаты-
гар Томсак-Булак куоракка сулууспалаабытым. Сахалар элбэх этибит. Күн тура-
тура байыаннай үөрэх, автомат, пулемет, ПТР, сэрии сэбин бары көрүҥүн, бойо-

86