Page 97 - С.С.Аржаков, Н.Н.Петров. Военное лихолетье

төрөөбүт үс бырааттыылар эбит. Павел I Мэлдьэхси начаалынай оскуолатын 1913 с.
бүтэрэн куоракка үөрэнэ киирбит. Куорат 4 кылаастаах училищетын 1917 с. бүтэр-
бит уонна учуутал семинариятыгар киирбит. Семинария икки курсун эрэ бүтэрээт,
1921 с. Мэҥэ-Хаҥалас улууһугар Дьаҥхаады оскуолатыгар учууталлыы тахсар.
Ити кэмҥэ Саха сиригэр гражданскай сэрии саҕаланан, эдэр учууталлар Алек-
сей Холмогоров, Павел Кривогорницын аҕыйах ый учууталлаат саа-саадах тутан-
нар, кыһыл этэрээтигэр киирбиттэрэ. Павел Кривогорницын Каратаев этэрээти-
гэр отделение хамандыыра буолбута. Ол сылдьан хаста да бандьыыттары кытта
хабыр хапсыһыыга киирбитэ. 1922 с. тохсунньуга Каратаев этэрээтэ М эҥэ улууһун
киинигэр Өмүкэйгэ баран иһэн, Мэлдьэхси уонна Дьаҥхаады быыһыгар 5—6 ыал-
лаах алаас үрдүгэр бандьыыттар тоһуурдарыгар түбэспитэ. Хаан тохтуулаах хап-
сыһыы түмүгэр кыһыллар кыайбыттара. Ол да буоллар, бандьыыттар М эҥэ уонна
Илин Хаҥалас сирдэрин сабардаан куорат диэки сыҕарыйан испиттэрэ. II Холгу-
ма сиригэр Улуу Күөл диэн сиргэ бандьыыттар баһыйбыттара. Павел Кривогорни-
цын соҕотоҕун куотан киирэн, Дьаарбаҥҥа кыһыл этэрээт тэринэн, Дьокуускайга
блокадаҕа олорор кыһылларга улахан көмөнү оҥорбуттара.
Дьокуускай тулатыттан уонна илин улуустартан бандьыыттар эһиллибиттэрин,
илин үүрүллүбүттэрин кэннэ, баанда тобохторо Хотугу Дьааҥы уонна Халыма
уокуруктарыгар ордон хаалбыттара. Павел Кривогорницын икки сыл кэриҥэ сэ-
риилэһэн, бандьыыттааһыны эсиһэн баран, сэбиэскэй сокуону олоххо киллэрии-
гэ, сокуону кэһээччилэри эппиэккэ тардыыга ылсыһан үлэлээбитэ.
Павел Никитич 1924 с. Нам онтон Дьокуускай куорат судьуйатынан буолбута.
1926—1932 сс. Саха АССР кылаабынай суутун председателин солбуйааччытынан
уОнна хас да сыл председатель эбээһинэһин толорооччунан үлэлээбитэ. 1933 с.
Кривогорницыны Орто Халыма оройуонун судьуйатынан ыыталлар. Онтон 1935 с.
ахсынньыга Дьокуускайга төттөрү ыҥыран Саха АССР кылаабынай суутун чилиэ-
нинэн аныыллар. Павел Никитич 1936 с. уһун уоппуска көрдүүр сайабылыанньа-
тыгар доруобуйам мөлтөөтө, сынньанар, эмтэнэр наада буолла диэн суруйбут. Онно
биир эрэ ыйдаах уоппуска биэрбиттэр. Быһыыта, ол кэмтэн ыалдьан, 43 сааһыгар
1940 с. Москваҕа тиийэн өлбүт. Уҥуоҕун күлүн аймаҕа Илья Колесов “Эркээйи”
хаһыакка суруйарынан, кыра хордуон дьааһыкка уган ыыппыттарын, Суола ком-
сомолецтара сэрии бүппүтүн кэннэ Эһэ Мэҥэтэ диэн сиргэ үрэх үрдүгэр олохтоох
миэстэтин булларан, көмөн баран мас пааматынньык туппуттар.
Павел Никитич кэргэнэ Татьяна Басыгысова диэн медик идэлээх нуучча дьах-
тара эбит. Эр киһи анкета толорбутугар огдообобун диэбит, Татьяна диэн кыыстаах-
пын, Николай диэн уоллаахпын, өссө Таня диэн биир саастаах кыыстаахпын диэ-
бит. Кэргэнин, кыра кыыһын кэнники дьылҕаларын туһунан билиҥҥитэ туох да
докумуон суох. Арай уола Николай сэрии иннинэ соҕуруу үөрэххэ барбыт курдук.
Онтон сэрии кэмигэр: “Аны миэхэ суруйумаҥ, сабыылаах чааска бардым. Харда-
ны биэрэр кыаҕым суох”, — диэн дьонугар суруйбутун, ол кэнниттэн туох да бил-
либэтэҕин туһунан абаҕата Дмитрий Никитич кэпсээбитин, И.В. Колесов тылыт-
тан Н.И.Ефремов 1994 с. “Эркээйи” хаһыакка бэчээттэппит.
Оттон улахан кыыс Татьяна летчик, штурман үөрэҕэр үөрэммитин, парашю-
тист буолбутун туһунан бэйэтин суруктара, интервьюлара 1935—1938 сс. “Социа-
листическая Якутия” хаһыакка тахсыбыттара.
1931 — 1932 сс. Дьокуускайга совпартоскуолаҕа үөрэнэ сылдьыбыт үлэ ветерана
Анисия Алексеевна Максимова 1975 с. “Эркээйигэ”: “Комсомол куораттааҕы ко-
митетын секретара А.А. Кычкин ыҥыран ылан: “Эйигин мас эрбиир собуокка
комсомольскай тэрилтэ секретарынан, үөрэнээччи Черепановы идэлээх союз олох-
тоох комитетын председателинэн, учуутал техникумун студентката Таня Криво-
горницынаны үөрэҕэ суохтары үөрэтэргэ аныыбыт. Комсомольскай тэрилтэ үлэ-
тигэр көмөлөһөргө горком инструктора Сергей Васильевы аныахпыт”, — диэн су-

95