Page 7 - САХА ОМУК культурнай-сырдатар общество историятыттан. В. Петров, Кыым, 04.10.1990
P. 7
Сэриини уонна кини алдьархайын түксү. Бука бары
бэйэбитреспубликабытыгар эйэлээх үлэҕэ!" (Ленинскэй коммунар" 1922 сыл,
балаҕан ыйын 1 күнэ).
Пепеляев авантюратын үлтүрүтүүгэ "Саха омук" общество чилиэннэрэ,
национальнай интеллигенция элбэх бастыҥ представителлэрэ кыттыбыттара.
Кинилэр Саха народнай-революционнай көнүл этэрээтэ (якнарревот) диэн
олохтоох байыаннай чааһы тэрийбиттэрэ, ону "Саха омук" общество
бырабылыанньатын чилиэнэ Г.Ф. Сивцев ("Маршал Якутии")
хамаандалыыра, бу этэрээт политотделын начальнигын солбуйааччынан
суруйааччы А.И. Софронов этэ. Саха биир бастыҥ интеллигенэ,
национальнай рота командира Кеша Алексеев 1923 сыл, кулун тутарга
Аммаҕа Пепеляевы үлтүрүтүүгэ активнай кыттыытын иһин сахалартан биир
бастакынан Кыһыл Знамя орденынан наҕараадаламмыта.
1924 сыллаах күһүн Аян-Ньылхан оройуонугар Артемьев уонна
Карамзин салалталарынан Советскай былааһы утары турунуу
күөдьүйбүтүгэр "Саха омук" общество бырабылыанньата аналлаах уурааҕы
ылыммыта. Онно этиллэр: "Бу сорох дьоннорунан күөдьүтүллүбүт сака
хамсааһын ханнык даҕаны политическай төрүтэ уонна тирэҕэ суох,
национальнай хаһаайыстыбаны алдьатыыга-кээһэтиигэ эрэ тиэрдэр, бу
хамсааһыҥҥа тардыллар тоҥустары бүтэһиктээх умнаһыттааһыҥҥа уонна
өлүүгэ-сүтүүгэ эрэ тиэрдэр көннөрү авантюра буолар, ол иһин уураахтыырга:
1) Сорох дьон Саха АССР правительствотын утары сака
хамсааһыннарын, ситэ өйдөөбөт маассаны булкуйар холуобунай
бандитизм быһыытынан кытаанахтык сэмэлииргэ...
2) Национальнай интеллигенция бары представителлэриттэн уонна
"Саха омук" общество чилиэннэриттэн үөскээбит политическай
быһыыны-майгыны нэһилиэнньэ маассатыгар өйдөтөрһө
туһаайыллыбыт агитационнай үлэҕэ быһаччы кытталларын
модьуйарга. (ССКП Саха ОК ПА, ф.14, оп.1 л, д.37, 28 л).
Саха сирин хоту өртүгэр Советскай былааһы утары ити турунууну
үлтүрүтүүгэ Саха Киин Ситэриилээх Комитетын эйэлээх делегациятын
баһылаабыт биллиилээх общественнай деятель, ученай, суруйааччы А.Е.
Кулаковскай быһаччы кыттыыны ылбыта.
Республикаҕа 1924-1926 сылларга "Саха омук" культурнай-сырдатар
общество миэстэтин, оруолун уонна үлэтин туһунан киэк кэпсэтии
