Page 7 - В.Н. Леонтьев диэн кимий. Баһылай Бырдьахаанап.
P. 7
ААН ТЫЛ
Суруйбутум барыта сонун, суолталаах буолуо диэбэтэрбин да-
ҕаны, толкуйдуурга тугу эмэ туһалаарай диэммин бэчээккэ биэр-
дим — бу. Бэиэм санаам биир: урут да, билигин да табата (кыр-
дьыга) бу (манных) буолаарай диэбиппин суруйар да, этэр да этим.
Бар дьоҥҥо. Көнөтунэн. Баарынан. Онон бу аахтара биэрэр ыста-
тыйаларбар сыы/га эппитим (тылласпытым), баар да буоллаҕына,
аҕыйаҕа, хата, ол оннугар ситэ эппэтэҕим (ситэ билбэтэҕим)
элбэҕэ буолуо диэн бук эрэнэбин. Ону баалааман. Барыбытын да
олохпут, кыахпыт оччото быһааран турдаҕа эбээт!..
Мин уонна мин колуонэм бары урут ааттара да ахтыллыбат
Алампа, Кулумнуур, Омуоһап, Ойуунускай, Бараахап, Алтай Са-
рын, Лөгүөнтэйэп, Оруоһуттар, Силипиэнтэптэр уо.д.а. ааттара
эмискэ-эмискэ тиллитэлээн, саха урукку историята көнөр суол-
га сакардыы тахсан эрэр кэмин баттаһа олох олорон кэллибит.
Кону у бары араллаана биһиги харахпыт ортотугар ааста. Онно
бэиэм куүһүм, кыаҕым тиийэринэн көмөлөспут суолум хайа эрэ
муннуга бу кинигэттэн хост уон сон. Этинэрим, кэпсэнэрим, киэн
туттарым — олохпун, кууспун хара ааныттан саха аата тил-
лэрин туһугар анаабытым буолар. Киһини (олоҕу, историяны) ти-
линнэрэр көмөрдөөҕөр уонунан уустугун эппинэн-хааммынан билэн
кэллим. «Империя» кэнниттэн «интернационализм» диэн кылаас
кыһалҕатыттан ордорон, омук туһун соччо оҕордук баардылаабат
(билиммэт), омугу киһи эрэ курду к көрөр, сыаналыыр, ылынар олуур-
даах тыл уоскээн, барыбытын да быһа сыспыт быһылааннардаах
судаарыстыба этибит этэ буоллаҕа. История биир кун алдъап-
пытын кыра омук, кыайдаҕына, уйэ анаара (эбэтэр уйэ устата)
оһорунар эбит.... Ону билэн Өксөкулээх: «сууттэриилээх өйдөөх
сутук омук» диэн; Кулумнуур: «эрэйдээх-буруйдаах, эппэкиин аҕа-
лаах, сор суол ойоҕостоох соҕотох омук», — диэн эппиттэр. Саха
бэйэтин билинэн, көнулун булунан, хонноҕо аһыллан, хоһулайан
барара элбэх эрэйдээх, мэһэйдээх этэ. «Мэһэйдэһэрэ», «эрэйдиирэ»
билигин даҕаны иннигэр-кэннигэр элбэх. Холобура, ити сир уонна
тыл боппуруоһа (тенденция быһыытынан)...
3
