Page 136 - Кыһыл Танда сыдьааннара. Баһылай Мүрү
P. 136

Тугу  элбэди  этиэхпиний,  танара  бэлэдин  сутэрбэт  туЬугар  сыралаЬан  улэлии
              сылдьабыт. Сылгыларбытын куруук кере-истэ, маныы сылдьабыт. Ол иЬин да буолуо,
              сылгыларбытын  сыл  ахсын  элбэтэн  иЬэбит,  -  диир  уопуттаах  сылгыЬыт  Сэмэн,
              кунуску аЬылыктарын бутэрбиттэрин керен, эдэр сылгыларын хаЬыыга таЬааттыыр.
              Сэниэ  ылбыт  сылгылар  бэрт  эрчимнээхтик  хаамсаллар.  Ол  эрээри  аныгы
              сылгыЬыттар  урукку  ебугэлэрбит  курдук  а нард ас  хаЬыынан  эрэ  мунурдамматтар,
              тубук оностон ырыганнаабыт сылгыларын хомуйан, анаан-минээн эбии аЬаталлар.
              Ити  биир  еттунэн,  сылгы  сылгыЬыт  илиитигэр  киирдэ.  Кини  коруутуттэн-
              истиититтэн  быЬаччы  тутулуктанна.  Биир  учугэйэ  диэн  баар  олуу,  кулуннааЬын
              адыйаата,  кулуну  ылыы  урдээтэ.  Итиниэхэ  биллэн  турар,  аЬылык  беде  базатын
              бэлэмнээЬин  улахан  оруолу  ылар.  Кэнники  кэмнэ  сылгыЬыттар  хаачыстыбалаах
              оту содотуопкалыырга  улэлэЬэр буоллулар.
                    Ити кэнниттэн Арыы-Тиит эн эр сылдьар хаЬыы сылгыларыгар барабыт. Манна
              Оймекеен диэн  ааттаах  атыыр  уеругэр тиийэбит.  Унуодунан  дьодус  эрээри  хальиг
              эттээх-сииннээх атыыр туора дьон кэлбиттэрин билэн, уердэрин тула суурэкэлээн,
              биир  сиргэ  мунньуталыыр.  Уерун  сирийэн  кердеххе,  туруктара  учугэй,  уулаах.
              хоруотуу  сылдьар  биэ  элбэх  эбит.  Этэнлгэ  буолладына  бу  да  уертэн  теруеду
              кэтэЬиэххэ  сеп  курдук.
                    -СылгыЬыттарым тустаах улэлэригэр эппиэтинэстээхтик сыЬыаннаЬаллар, кун
              ахсын  хаЬыыга  сылдьар  сылгыларын  кэрийэн  кереллер,  туруктара  хамсаары
              гыммыттары  хомуйан  хаЬыы  аи ардаах  эбии  аЬылыкка  киллэрэллэр.  Сэниэ  ылбыт
              сылгы хаЬыыттан туЬанара угус буолар, окко да хоромньу тахсыбат, учугэй туруктаах
              биэ этэнлгэ теруур,  одотун туруга  да  киЬи  санаатын хоту,  бастакы тымныылартан
              бедех, доруобай буолар, - диир Николай Саввич сэниэлээхтик хаЬан табыйа сылдьар
              хаЬыы сылгыларын коре-коре астыммыт санаатын биллэрэн. АЬылыктаах, хаЬыылаах
              урэх  сылгылара  хайдах  туруктара  учугэйэ  туора  да  киЬиэхэ  кыЬыны  этэнлгэ
              туоруулларыгар эрэл кыымын садар курдуктар. Терут дьарыкпытыгар улэлии-хамсыы,
              эдэр  эмньик  саастарын  буус-бутуннуу  сылгы  иитиитигэр  анаабыт  хоЬуун
              сылгыЬыттары  -  Семен  Егоровы,  Иван  Никоновы  ис  сурэхпиттэн  ытыктыыр,
              убаастыыр  санаам  кууЬурэн  кэллэ.  ДьоЬегой  одотун  уердээн  иитиигэ  маннык
              бэрэниилээхтик  улэлиир  сылгыЬыттар  баар  буоланнар,  бу  хаЬаайыстыбада  сылгы
              барыстаах салаа буолан эрдэдэ.
                    Кубулдаттаах  кулун  быйыл  отерунэн-наарынан  буолбатах  еттугун  кердерде.
              Халлаан сааскылыы сылаас куннэрин бэлэхтии туран,  биир утуе кун ардаан баран,
              куускэ  тонорон  сылгы  хаЬыытын  мууЬунан  буруйэн  олус  уустук  усулуобуйаны
              уескэтэ сырытта. УЬуннук сылгы керуутугэр сылдьыбыт Семен Егоров эдэр сааЬыгар
              манныктарга тубэЬэ сылдьыбыт киЬи быЬыытынан сылгыЬыттарын кытары хаЬыыга
              сылдьар сылгыларын бука барыларын эбии аЬылыкка киллэрэн куускэ аЬатан, сылгы
              елуутун,  биэ  кулуннааЬынын  таЬаарбата.


                          Xopogop  муостаах дьыл^ата  киЬи  санаатын иЬинэн


                    “Танда”  тыа  хаЬайыстыбатын  кооперативын  биир  сурун  баайынан  хородор
              мурстаадын  ааттыахха  сеп.  Быйылгы  кыстыкка  кооператив  ынах  суеЬутун  икки
              хотонунан  кыстытан  туруорар.  ХаЬаайыстыба  бу  хотоннорун  бэйэтин  кууЬунэн,
              убунэн  туттубут,  еремуенун  сайын  ахсын  эрдэ  ыытар  утуе  угэстээх.  Сайылыктан
              ыкса куЬун хаар туЬуутэ кеЬен киирэр. Хоп-чип курдук тупсадай тутуулаах хотон н о
              улэ  бАрыта  былыргылыы  илиинэн  толоруллар  эбит.  Илиинэн  ыыллар,  ноЬуому
              илиинэн  курдьэллэр,  одуЬунан  таЬаараллар.  Ыанньык  турар  уЬун  субурда  хотон
              иЬигэр  иккилии  эрээтинэн  бааллан  турар  93  ыанар  ынады  ус  ыанньыксыт  ыыр
                    Ынахтар  маассабай  терееЬуннэрэ дьэ,  садаланан  эрэр.  Бу хотонтго  30  ынах
   131   132   133   134   135   136   137   138   139   140   141