Page 22 - Курбуһахтар. Петр Аммосов

мэтээллээх П.Н.Окоемов кулуба ыраахтаадыттан хайдах кафтан ыл-
бытын туЬунан Ф.Н.Аммосов маннык суруйар:
— 1886 сыллаахха сайын Николай-П ыраахтаадыттан Игнатьев
диэн граф Дьокуускайга кэлэ сылдьыбыт. Граф Игнатьев ыраахтаады
надараадатын кафтаны Саха сирин биир бастьпг кулубатыгар тутта-
рыахтаах эбит. Ол сурады истэннэр Саха сиригэр оыостуу,
супсугуруу беде буолбут. Мэьгэ, Илин, Ардаа Хаыаластар, Нам, Боо-
турускай уонна да атын улуустар кулубалара Санкт-Петербургтан
кэлэр урдук сололоох Тойону киэргэнэн, симэнэн керсорге онюстум-
муттар. Кулубалар киэргэнэн-киэргэнэн бараннар катит хаптаЬын
кемус куру курданан килэдьиттилэр, куортуктарын иилиннилэр, мэ-
тээллэрин анньыннылар. Дьахталлар солкодо, сукунада сууламмыт-
тарын таЬынан, ол кэмнээди араас кунду, сиэдэрэй ypyir, кыЬыл
кемустэн тиийэ оьгоЬуллубут симэхтэринэн симэннилэр. Сорохтор
бууктаах сону, атыттар кемус сону кэтитэлээбиттэр. Илин-кэлин кэ-
биЬэри иилиннилэр, санныларыгар тиийэ сараасабай ытарда, дьабака
бэргэЬэ, бэгэччиктэригэр бедех apaaha, тарбахтарыгар биЬилэх эгэл-
гэтэ, биир тылынан эттэххэ, комус курдук килбэчийэн кестер гына
симэннилэр, киэргэннилэр. Аны аты симээтилэр. Ат сэбин барытын
араас сукунанан, меЬуурэнэн, одуруонан, кемуЬунэн наЬаа учугэйдик
ойуулаан киэргэттилэр, араас бытырыыЬы он'ордулар. Хара саппый-
ааны тэлэннэр кэтит бас быата он'ордулар. Ону эр киЬи хара кемус
куругар маарынныыр гына ypyir кемуЬунэн киэргэттилэр. Ypyir
кемуЬунэн уун оборон акка кэтэртилэр. Бу бэйэтэ туспа симэх буолла.
Кулубалар куоракка киирэннэр симэхтэрин керунэ-керунэ, хайа
улуус кулубатын симэдэ ордугун, ким кафтаны ылыахтаадын кэпсэ-
тэллэр. Саамай учугэй киэргэллээх кулуба кафтаны ылыахтаах. Арай
Бородой улууЬун кулубата киэргэлгэ кыЬаммата. Кини КурбуЬах
нэЬилиэгин Хоту Сараах адатын ууЬун олохтоодо Бохонуус Мэхээттэ
диэн тууну олус учугэйдик он'орор киЬиэхэ маЬын боробулуоха кур­
дук тегуруччу кыстаран, бэрэмэдэйгэ батар гына туу оьготтордо. Ону
кытта тиргэ, кыра айа, хайыЬар оьготторон бэрэмэдэйгэ уган куорак­
ка киллэрбит.
Тойону керсер кун тиийэн кэлэр. Уокурук тойотторо бастаан
учугэй симэхтээх кулубалартан садалаан, урдук сололоох Игнатьев
тойону керуЬуннэрдилэр. Кулубалар симэхтээх сибиитэлэрин уонна
аттарын илдьэ кэлэн тойо1пго дакылааттыы-дакылааттыы сыдары-
йан тегуруччу туран истилэр. Бэлэх-туЬах, туулээх арааЬын туттар-
дылар. Симэдэ суох Бородой улууЬун кулубатыгар уочарат саамай
бутэЬик, кэлин тиЬэх тигистэ. Окоемов бэрэмэдэйин, туутун, тиргэ-
тин, айатын, хайыЬарын ороон кердеруугэ уурда уонна унта илиитин
урдуктук ере уунан баран ардаа Мыраан тыатын диэки ыйда уонна
эттэ: "Ол кестер тиит мастар баар буоланнар биЬиги тыыннаах олоро-
бут. Тиити охторобут, хатырыгын хастыыбыт. Хатырыгын анныгар
чараас суба баар, ону саралаан ылан кыра гына кырбааммыт, тар бу-
тугаска кутаммыт "тииттээх уерэ" диэн аЬы ончэрон сиибит. Онон ти-