Page 20 - Курбуһахтар. Петр Аммосов

Иккис эрдэтээди докумуонунан чочуобуна тутуутун туЬунан “О
строительстве в Курбусахском наслеге Колокольни в местности
“Алаас Сайылык” и назначение миссионера попа Бурнашева А.С.
1798-1799 гг.”. Онон аан бастаан КурбуЬах нэЬилиэгэр бастакы чочуо­
буна “Алаас Сайылыкка” тутуллубута. Бу чочуобуна уЬуна 7 м, туо-
рата 4 м, урдугэ 6 м эбит. Онно адабыытынан Бурнашев А.С. анаммыт.
Кини Дьокуускайга Спасскай манастыыр иЬинээди духовнай семина-
рияны бутэрэн кэриир адабыт буолбут. Кини кэрийэ сылдьан одо
тереетедунэ сурэхтиир, эр-ойох буолууну бэргэЬэлиир, елбуту
кемерго мэлииппэ аадар эбит. 1767 сыллаахха таьгарада 22 одо сурэх-
тэммит.
1775 с. Бородой улууЬун баайдарын кердеЬуулэринэн Саха сирин
воеводата Секунд — майор Степан Михайлович Шатилов анааЬыны-
нан отставкада тахсыбыт казак Петр Новгородов Бородоглто учуута-
лынан тахсыбыт. Учуутал хамнаЬын улуус нэЬилиэктэрин кинээстэ-
рэ бэйэлэрэ телууллэрэ. Бу Новгородов Бородонтго 30 сыл улэлээбит.
Киниэхэ КурбуЬахтан эмиэ хас да одо уерэммит, ол иЬигэр Иван Ло­
гинов диэн уол уерэммит. Бу уол туЬунан Бородой кулубата Владимир
Алексеев 1811 сыллаахха куорат Урдуку Земскэй Суутугар араатар-
дыырыгар маннык суруйбут: “КурбуЬах нэЬилиэгиттэн 14 саастаах
Иван Логинов Якутскайдаады Спасскай манастыыры бутэрдэ. Ити ин-
нинэ Новгородов Петрга аадарга, суруйарга уерэммитэ. Кини улуус
нэЬилиэктэригэр уоспаны утары угус быЬыылары окгордо”, — диэн.
Бу уол дьылдатын туЬунан толору кэпсиир докумуоннар кесте илик-
тэр. Ол гынан баран, кини бутун Губерня урдунэн биллэр-кестер эм-
чит буолбутун туЬунан быстах-остох докумуоннар архыыпка баал-
лар.
1854 сыллаахха муус устар, кулун тутар ыйдарга ис тиибэ тура
сылдьыбыт. Бу ыарыыттан Бородой улууЬун урдунэн 532 киЬи елбут.
КурбуЬахха 33 киЬи, ол иЬигэр 11 эр киЬи, 8 дьахтар, 16-гар диэри
саастаах 14 одо елбут.
1879 сыллаахха уоспа ыарыыттан КурбуЬах нэЬилиэгэр 46 киЬи
елбут. Бу ыарыы бу иннинэ эмиэ тура сылдьан, ону утары прививка
(быЬыы) ыытар буолбуттар эбит.
1911 сыл кулун тутартан ахсынньы ыйга диэри холера тура сылдьы­
быт, онно 189 киЬи елбут.
Н.С.Пестряков суруйарынан, Бородой улууЬугар бурдугу ыЬыы
XIX-c уйэ 40-нус сылларыгар садаламмыт. XIX-c уйэдэ Петербург
куоракка тахсыбыт Россия географическай, экономическай общест-
вотын аналлаах таЬаарыытыгар саха суруксута И.С.Говоров маты-
рыйаала бэчээттэммит. Онно КурбуЬахтар улууска биир бастакынан
"сиэмэни куел бырыытыгар киллэрэн кылаабырдаан ууннэрбиттэрэ"
диэн чуолкайдык суруллубут. Наукалар Академияларын Саха сири-
нээди Киин Архыыбыгар "КурбуЬахтар ууннэрбит сиэмэлэрин суон
дулун'Н'Э cyehy тииЬин батарыта саайталаан, онно мэлийэн астаабыт-
тар, тимир хобордооххо кэриэрдэн, онтон кэлин туой куестэргэ

16