Page 14 - Майаҕатта Бэрт Хара

.МАЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА
курдук хабырдык утары киирсэн охсус- Сүүрбэччэ сыллааҕыта этэ. Биирдэ
пута, буойуттары баһылаан-көһүлээн сэ- күнүс, эбиэт кэмигэр «Ленинской тэри-
риилэспитэ ончу биллибэт. Итини мин йээччи» хаһыат редакторын солбуйааччы
олус уустук проблеманан ааҕаммын, Бэрт П.П. Аммосовтыын иккиэйэх хааламмыт
Хара туһунан суруйарбар «хаһааска» олордохпутуна көһүппэтэх өртүбүттэн
хаалларарбын ордорбутум, кимиэхэ да соһуччу кэпсэтии буолан ылбыттаах.
биллэрэ-көрдөрө сатаабакка сытыарбы- Петр Петрович редактор хоһуттан куо-
тым. раттан суһал ирдэбил кэлбитинэн эбиэк-
Арай биирдэ элбэх сыллар устала- кэ барбаппар телефонунан эппитэ. Чо-
рыгар табаарыстаспыт, олус ытыктыыр, чумча буолаат, киһим субу элэстэнэн
аһара убаастыыр суруйааччым, поэт тахсан кэллэ:
Сергей Степанович Васильев—Борогон- — Быһаарыыгын сип-сибилигин су-
скай сылдьан ааҕан, билсэн баран, кыра руйа оҕус. Мин куоракка ыйытыылары-
бэлиэтээһиннэри, бэчээккэ тахсыан соп- гар эппиэт ыытабын диэн турда.
төөх эбит диэн түмүктээһини оҥорбу- — Петр Петрович, туох ыксаллаах
та. Онтон эрдийэ санааммын куоракка дьыалатай? Уоскуйа түһэн суруйан ыы-
үнүлүтэн көрбүппүн: “Үҥүүнү өргөһү тыахха,— диэн алы гына сатаатым.
өрө туттарбыккын” диэннэр төнүннэр- — Суох, суох, сиппилигин тутаты-
биттэрэ. Сатахха, ойуун обраһын кыбы- на,— киһим ыгылытта. Хайыахпыный.
таммын буруйга-сэмэҕэ түбэһэ сыһам- быһаарыы суруйан туттаран баран көрөн
мын Бороҕоммор буут биллэрбитим. олордум.
Онон айымньым хараҕаланан, хааттаран — Чэ, сөп тута ыытабын,— диэт,
сүүрбэччэ сыл хараҥа муннукка сыппы- байыаннайдыы ойон тураат, түргэн үлү-
та. Дьиҥинэн ыллахха, Майаҕатта Бэрт гэрдик хоһугар бара турда
Хара туһунан Г.В. Ксенофонтов суру- «Оо, дьэ сэрэйбит сэрэх. Бэрт Хара
йуулара, «Эллэйадата» чып кистэлэҥ ирдэнэр эбит» дии санаабытым. Ол аата
буолан, көрүллүбэт. көтөҕүллүбэт этэ, Бэрт Хара туһунан суруйар аһаҕас автор-
өркөн өйдөөх учуонайбыт Бэрт Хара ту- дары — норуот сэһэнньиттэриттэн ураты
һунан суруйуулара норуоттан кытаанах- сабыылаах, бобуулаах автордар, бааллар
тык кистэммитэ, отгон автор туе бэйэтин эбит. Тиһэҕэр тиийэн, дьолго, кырдьаҕас
дьылҕата тугунан түмүктэммитэ бил- суруйааччы, поэт С.С. Васильев—Боро-
лэр. Онон Бэрт Хара туһунан наукаҕа гонскай барахсан түмүк санаата өрөгөй-
тирэҕирэн ураты хайысханан үөрэтэр дөөтө, Майаҕатта Бэрт Хара бэчээттэннэ.
наада буолбута. Ол иһин Дьокуускайтан Тус бэйэм санаабын эттэхпинэ, Ма-
археолог ученай И.В. Константиновы йаҕатта Бэрт Хара бухатыыр төрөөбүт-
ыҥыран таһааран, Бэрт-Ууһун Советын үөскээбит түөлбэтигэр Бороҕотторго,
исполкомун урукку председателэ, бо- Бэрт-Уустарыгар эргилиннэ саргылаах
куонньук Григорий Филиппович Неус­ сахатын норуотун кэлэр кэскилигэр сал-
троевы тылбар киллэрэммин сирдьит гыы айанныыр. Билигин саха дьонун
оҥостон, Кыыс Хаҥа сайылыкка, Кыһыл удьуордара хайа да кэмнээҕэр Майаҕатта
Кырдалга археологический хаһыыны Бэрт Хара курдук сүдү күүстээх, сытыы
оҥорорго сөбүлэһэн үлэлэспиттэригэр өйдөөх бүтүн нация күөн туттар дьонно-
билигин олус махтана саныыбын. ругар наадыйдыбыт. Ол иһин интэриэс
Иккис өртүнэн, Бэрт Хара дьиҥнээх олус улахан эбит. Добун бухатыырбыт но-
историческай личность буоларын дакаас- руоппут төрүт культуратыгар ыһыахтар
тыыр науканан топонимика буолар. Кини түһүлгэлэригэр былыргы бухатыырдар
аата-суола сиргэ-дойдуга элбэхтик инмит тустарынан сэһэннэрдиин инники кэк-
дьиҥнээх киһинэн буолар. Археология, кэҕэ сылдьыа диэн бигэ эрэллээхпин.
топонимика уонна фольклористика нау- Ол манныктан. Оройуоммут иһигэр
калара Бэрт Хара обраһын тилиннэриигэ ыытыллар спартакиадаларга ону ааһан,
улаханнык күүс-көмө буоллулар. 1996 сылга буолуохтаах тыа сирин V
12