Page 10 - Майаҕатта Бэрт Хара
P. 10
Л1АЙАҔЛТТА БЭРГ ХАРА
МАЙАҔАТТА ТУҺУНАН ӨССӨ БИИРДЭ
(Аан тыл оннугар)
Наукаҕа биллэринэн хайа баҕарар норуот историятыгар культурной герой Шар
буолар. Культурной герой туһунан норуот мифической, эпической, уус-уран уонна исто
рической айымнъыларыгар кэпсэнэр. Норуот төһөнөн сайдыылаах, төһөнөн бэйэтин
ааспыт историятын билэр уонна үтүө үгэстэрин олоххо киэнгник тутуһан олорор да,
соччонон культурной геройдарын аатын үрдүктүк тутар, хаһан даҕаны умну бот. Куль
турной герой норуот өйүгэр-санаатыгар дирикник буолан аата
лубат. Кини ханна баҕарар, хаһан баҕарар дьонун-сэргэтин көмүскээччи, үтүөҕэ-кэрэҕэ
сирдээччи, сэрииһит, бухатыыр буолара биллэр. Биһиэхэ саха омукка оннук культурной
геройбут Майаҕатта Бэрт Хара буолар.
Кини туһунан сурукка-бичиккэ су- да, билиҥҥи Уус Алдан сиригэр-уоту-
руллубут ханнык да докумуон көстө гар Майаҕатта Бэрт Хара орто дойду
илик буолан, Майаҕатта Бэрт Хара Орто га дьшгаээхтик олоро сылдьыбытын
дойдуга дьиҥнээхтик олоро сылдьы- кэрэһэлиир аат-суол, уостан-уоска бэ
бытын туһунан мөккүөр баара биллэр. риллэн кэлбит үһүйээннэр, номохтор,
Ити эрээри, Майаҕатта сахаҕа өтөрүнэн сээркээн сэһэнньиттэр кэпсээннэрэ олус
төрөөбөтөх киһи буоларын туһунан но- элбэх. Төрөөбүт төрүт дойдуларын тү-
мохтору, үһүйээннэри билиҥҥи Саха гэх историятын дириҥник үөрэтэр, үйэ-
сирин бары улуустарыгар истиэххэ сөп. лэрин тухары былыргыны хасыһар дьа-
Онно кэпсэнэр уостан-уоска бэриллэн рыктаах дьикти дьон, саха сирин хайа
баччаҕа тиийэн кэлбит үһүйээннэргэ, но- баҕарар нэһилиэктэригэр, улуустарыгар
мохторго уонна кини сылдьыталаабыт бааллара барыбытыгар биллэр. Биһиэхэ
сирдэригэр ингэн хаалбыт сир-дойду аат- бороҕотторго, ааспыт үйэ иккис анары-
тара элбэҕиттэн сылыктаатахха, Майа- гар, улууспут түгэх историятын үөрэтии-
ҕатта орто дойдуга дьиҥ чахчы олох оло нэн оҥостон туран, олохтоохтук ылсан,
ро сылдьыбыт киһи буолара мөккүөргэ күүскэ дьарыктанан хоннохтоохтук үлэ-
туруон сатаммат. лээбит дьонтон биирдэстэринэн Николай
Уос номоҕор киирэн үйэтийбит Саввич Пестряков буолара саарбаҕа суох.
үһүйээннэргэ, былыргы номохторго Ньукулай Саабыс
Майаҕатта Бэрт Хара Сыгын Бороҕон уос номоҕор киирбит
саҕаттан бороҕоттор күөн туттар, добун Майаҕатта Бэрт Хара
боотурдара буолан улуус ытык мааны олоҕун -дьаһаҕ ы н
алаастарынан: Тойон Мүрүнэн, Кыыс туһунан кэпсиир ки-
Хаҥанан, Дүпсүнүнэн, Тааттанан, Мэҥэ нигэни, ким хайа ин-
сирин Хотун Төнүлүтүнэн, Майа Хара- нинэ, өссө ааспыт үйэ
тынан, Нам Үөдэйинэн, Алдан, Амма, 80-нус сылларыгар су
Өлүөнэ өрүстэринэн, Хаандыганан, рукка-бичиккэ тиһэн,
Үөһээ Дьааҥынан, Халыманан тэлэһийэн бүтүн саха норуотун
бултаан-алтаан, балыктаан олорбутун өйүгэр-санаатыгар
туһунан элбэхтэ кэпсэнэр. хаалар гына үйэтип-
Үһүйээннэргэ Майаҕатта төрөөбүт- пит, өлбөт-сүппэт
үөскээбит сирэ-уота, Саха сирин Тойон өҥөлөөх. Дьоҥҥо-сэ-
Мүрү алааһыгар олохтоох Хоролор олох- ргэҕэ киэҥник биллэр кыраайы чин-
торуттан чугас, ыаллаһа сытар Кыыс чийээччи ол кинигэтэ кэккэ биричиинэ-
Хаҥа алаас этэ диэн чуо бааччы ыйыл- лэринэн, өр сылларга бэчээккэ кыайан
лар. Ол алааска кини холомото тура сыл тахсыбакка сыппыта, суруллубута сүүр-
дьыбыт сирэ-уота биллэр. Уопсайынан бэччэ сыл буолан баран 1993 сыллаахха
8
