Page 2 - СЭРИИГЭ СЫЛДЬЫЫМ ТУьУНАН АХТЫЫ

Буирнур күөлгэ рыбвоенхозка балык бултааһыныгар, онтон Халкин_гол, Аршан, Керулен
өрүстэр аттыларынан пограничнай заставаларга пограничник быһыытынан сылдьан
службалаабытым. Пограничнай заставаҕа службалыыр кэммэр биир япон шпионун
тутууга кыттыыны ылбытым уонна кинини полковой штаб командованиятыгар
туттарсыбытым. Германияны кыайыы күнүн Монгольскай народнай республика Тамнаг-
Булак диэн сиргэ көрсүбүтүм.
Фашисткай Германияны кыайыы кэнниттэн аан дойдуга өссө биир сэрии көрдүгэнэ
– милитаристкай Япония хаалбыта. Фашисткай Германия биһиэхэ саба түспүтүгэр Япония
биһигини утары сэриини төлө тардарга тоҕоостоох кэми кэтэһэн олорбута. Онон
Советскай Союз илиҥҥи границатыгар 59 толору бэлэмнээх дивизияны туппута. Япония
бу иннинэ хас да төгүл, Хасан күөлгэ, Халкин-голга, пограничнай отрядтарга биһиги
дойдубут обороналанар күүһүн боруобалаан сэриинэн кииртэлии сылдьыбыта. Ол иһин
1945 с. атырдьах ыйын 19 күнүгэр советскай правительство японияны кытта сэриини,
бэйэтин союзниктарын кытта сөбүлэһэн баран, сэриилэһэрин туһунан Япония
правительствотыгар сайабылыанньа оҥорбута.
Биһиги чааспыт ити бириэмэҕэ Япония границатыгар эрдэттэн кэлэн Япония
Халун-Аршан диэн бөҕөргөтүүлээх оройуон туһаайыытынан кэлэн, ыйтан ордук кэм
инниттэн окопа хастан оборонаҕа сыппыта. Манна арҕаа фронтан кэлбит 53-с армия
састаабыгар 6-с гвардейскай танковай бригада баара.
9-с чыыһыла үүнэр түүнүгэр, түүн 12 чааска биһиги командованиябыт кылгас
митин оҥорбута. Онтон военнай массыыналарга, танкаларга олордон государственнай
границаны туораабытынан барбыппыт.
Халун-Аршан бөҕөргөтүүлээх оройуонун биһиги иннибитигэр барбыт армия
чаастара үлтү бомбалаан, уматан барбыттара. Биһиги кинилэр кэннилэриттэн тиийэн, ити
бөҕөргөтүүлээх оройуону японнартан сэриилээн ылан букатыннаахтык ыраастаабыппыт.
Онтон салгыы Манчжурия уута суох кумах куйаарын туораан, улахан Хинган сис хайатын
сатыы дабайан, муҥура биллибэт киэҥ бадарааннаах ууну кэһэн, дохсун ардах анныгар
бадарааҥҥа батыллан олорон утуйан, атахпыт тириитэ баранан, элбэх нэһилиэнньэлээх
пууннары ылан, япония квантунскай армиятын киин военнай ыскылаата баар Мукден
куоракка тиийэн, 22 тыһыынча военнай үлэһиттээх ыскылааты ылыыга уонна харабылын
уларытыыга кыттыыны ылбытым. Манна быстах баандалары кытта сэриилэһиигэ биһиги
биир салдааппыт өлбүтэ.
Мин каскабар биир буулдьа таппыта буолан баран, халты түһэн хотуппатаҕа. Бу
ыскылааттар наһаа улахаттар. Биһиги типовой фермэлэрбит хотоннорун саҕа улахан таас
ыскылааттар этилэр. Манна армия дьонун аһатар, таҥыннарар ас-таҥас араас маллар
толору бааллара. Капитуляция кэнниттэн бу ыскылааттан уларытан ити Мукден куоракка
баар оптическай автомат собуоту биир нэдиэлэ курдук харабыллаабыппыт. Онтон кэлин
плеҥҥэ түбэспит япон саллааттарын харабыллаан баран, кэлин хас иккилии советскай
саллаакка 100-түү япон саллаатын пассажирскай вагоннарга олордон Союзка
таһаартаабыппыт. Биһиги эшаломмутугар 1500 япон саллааттара бааллара. Кинилэр бука
барылара япон армиятын офицердара этилэр. Саабылаларын бука бары илдьэ
сылдьаллара. Мин билиҥҥинэн Арҕаа Хаҥалас уола Егоров диэн саха уолунаан биир
вагон 100 киһилээх японецтары харабыллаан, Чанчунь, Харбин, Сахалян куораттары
нөҥүөлүүр тимир суолунан (КВЖД) Амур өрүһү туоратан Благовещенскай куоракка
младшай офицердар саабылаларын дьэ здайдаабыттара. Онтон старшай офицердар
саабылалара өссө да хаалларыллыбыта. Онтон салгыы биһиги поездпыт табаарынай