Page 9 - Сырабыт тилиннэ, Елуенэ Мурулуун сиэттистэ

СЫРАБЫТ ТИЛИННЭ,
.---------;ӨЛҮӨНЭ МҮРҮЛҮҮН .........—-
сиэттистэ

ҥкүрүйэн-күөлэһийэн үөскээбит үтүөкэннээх
алааспын, киһи-хара буолбут, иитиллибит ийэ
сирбин — Мүрү эбэм барахсаны — утуйдахпына
Үэрэ умнабын. Томтойон көстөр эрэһэ долгуннаах улахан
үөстэрин, бэттиэмэнэн долгуйбут елгем оттоох киэҥ арыы-
ларын, суугунас солко күөх хойуу хомус бүүрүктэрин,
сыһыы муҥунан сыспай сиэллээҕи сырыырҕаппыт, хонуу
муҥунан хороҕор муостааҕы хонуктаппыт киэҥ нэлэмэн
хочолорун, сэлиэһинэй сиэмэ туругуран үүнэр быйаҥнаах
бурдуктарын сирин, туруору тумулларын, эргэнэ күөх тыа-
ларын, арыы хатыҥ чараҥын төһөлөөх элбэхтик төттөрү-
таары сыыйбытым, мээрэйдээбитим буолуой?
1954 сылтан, «Маленков» колхозка агрономунан үлэлии
кэлиэхпиттэн, сир ийэни кытта сибээстэспитим, айылҕа-
ны кытта алтыспытым, алааспын кытта истин ийэбинии
кэпсэппитим. Ол кэмтэн алааһым былыргытын интэриэ-
һиргээбитим, өбүгэ саҕаттан кэлбит үһүйээннэри, кэпсээн-
нэри истибитим, айанньыттар, чинчийээччилэр, суруйаач-
чылар кинигэлэрин, үлэлэрин ааҕар буолбутум. Эбэм
эколо1иягын. гидрологиятын, метеорологиятын, сирин-буо-
рун, айылҕатын кэтээн көрүүлэри үөрэтэргэ холоммутум.
Мүрү диэн алааһын эрэ буолбакка, күөлүн эмиэ аат-
тыыллар. Олохтоохтор ытьпылаан күөлүн үксүгэр Эбэ диэн
ааттааччылар. Хоту өртүгэр Аччыгый Эбэ диэн ааттанар туспа
бэрэлээх (бүөрдээх). Билигин көрүүгэ ордон сытар күөлүн
көхсө хонуутааҕар кыараҕас. Баар суруйуулары ырытан уонна
алаас сирин-уотун сирийэн көрдөххө, Эбэ хойукку уутуйуу-
та XIX үйэ ортотун саҕана буолан ааспыт. Эбэ күөлэ улахан
уута 15 үөстээх, муҥхалыыр туоналаах, оттонор 65
арыылаах, барыта уутун таһыма намтааһыныттан уонна
үрдээһиниггэн тутулуктанан 70-80-ҥа диэри уларыйа ту-
рар ахсааннаах арыылардаах. Мүрү бэйэтэ 14 көлүйэлээх,
--------7 ------------ --------