Page 15 - По тропам известного краеведе. Иван Дмитриевич Новгородов

хына ейун-санаан уЬуктар, этин caaha аИыллар, ис-искиттэн
ере кете^уллэ^ин, дьол дуу, сор дуу, нарын-намчы иэйиити-
гэр куустаран, айыл^а абылыыр кууЬун се^о^ун. Оттон куБун,
саас Тойон Муругэ тохтоон aahap, олохсуйар теруур-ууЬуур
куБун-хааБын туБунан этэ да барбаккын. Билигин да Эбэ кы-
тылыгар киирдэххэ куел урдэ, ходуЬа ойуур са§атыгар тиийэ
кус-хаас, тыыраахы, чекчене, бараах, аныр санатынан толору.
Оттон куБун-саас, кус-анды кенулун кэмигэр, сарсыарда эрдэ,
киэБээ хойут саа тыаБыттан киБи утуйбат улугэрэ. Муру эбэ
елгем балыгын, булдун-алдын таБынан киниэхэ уунэр хомуБа
сут-кураан сылларга суеБугэ сурун аБылык буолан былыр бы-
лыргыттан олохтоохтору еруБуйэрэ.
Итинник быстыбат быйаннаах, уостубат уйгулаах улуу эбэ
кэрэ костуутэ кэрэхсэнэн КЭПСЭЭННЭ-СЭБЭННЭ киирбитэ, уос
номо^о буолан, былыргы дьыллар быдан мындааларыгар,
урукку кэмнэр кулан уор^аларыгар олонхо курдук улуу айым-
ньыга ахтыллыбыта, суон сурахтаммыта. Тойон Муру барах-
сан кырдьыга да, сир киэнэ килбиэннээ^э, улуута, унуоргута
куех тумарык буолан нэБиилэ костер аарыма алаас. Чу гас эр-
гин кини курдук киэн-куон алаас да, бай^ал да баара биллибэт.
Арай Семен Ремезов 1698 сыллаахха аатырбыт Байкал куелу
кытта тэннэ тутан, «Миоре» -диэн ааттаан Сибиир маннайгы
картатыгар киллэрбитэ биллэр.
Улуу куел долгуннура оонньуур, ача куех оттоох 60-ча ары-
ылаах. Эбэни ар§аа баБыттан туран чарапчыланан кердеххе,
хобордооххо буБар алаадьы курдук араас, бэрт элбэх арыылар-
даах, чахчы да кинкиниир киэн халлаан аннын киэптиир, кил-
бэйэ киэлийэр улуу куел томтойон кестуе. Ону корен соБуйан-
емурэн, ебугэбит Улуу Хоро эбэ^э «Мурен» (монгол, бурээт
тылыгар толору уулаах улуу бай^ал диэн ейдебуллээх) кэрэ
тылынан тута сереен аат-суол инэрдэ^э.
Дьинэр саха сирин киэн киэлитигэр алаас аата-ахса суох
элбэ^э биллэр. Ол эрээри У ус Алдан курдук, айыл^а алааБынан

13