Page 17 - По тропам известного краеведе. Иван Дмитриевич Новгородов

1827 сылтан са^алаан, СэБэн былаанын салгыы сайыннаран,
саха омук интэриэБин туруулаБан кемускээбит Степной Дума
баБылыга Уйбаан Мигалкин, 1905 сыллаахха Сахалар сойуу-
старын тэрийбит, атааннаах-менуеннээх ХХ-с уйэ§э саха сана
уескээн эрэр интэлигиэнсийэтин билиммит баБылыга БаЬылай
Никииппэрэп-Кулумнуур о.д^а. )
Бэрт былыр Уус Алдан сирин-уотун ненуолээн, Саха сирин
хоту уонна илин улуустарыгар таБа^аБы таЬар икки дьаам су-
ола aahapa биллэр. Олортон бастакыта Буобура суола Суотту-
нан, Тумулунан уеБээ тахсан, Баата^ай ЭрбэБининэн, Дупсун
быраабатынан, Дыгдаалынан Алданна туБэн, Келе таас харгы-
лаах урэ^инэн, Тойон тирэхтээ^инэн, Сиэгэн куелунэн Верхо-
янскайга тиэрдэрэ.
Иккис дьаам суола Олуенэ ерус илин биэрэгэр баар Дьаарбан
бириистэниттэн са^алаан Аккыырай аартыгынан Тойон
Муругэ киирэрэ. Бу дьаам суола кыЬынын Чомчо^ой тумулун
ар^аа сынаа^ынан урдук сыыры хаБан оноЬуллубут суолунан
быБа туБэн Тойон Муругэ, улуус киинигэр Томторго тахсара.
Ол аартыгы ХаБыылаах аартык, эбэтэр Аккыырай аартыга
дииллэрэ. Онтон сайынны кэмнэ суол эбэни ар^аа сыырын
урдунэн эргийэн, Маладьаайы урэ§э Муру эбэттэн тахсар си-
ринэн урдук сыыры таннары туБэн Томторго тахсара. Билигин
бу аартык Харада терде диэн аатынан биллэр. Айанньыттар
бу суолунан киирэн Томторго сынньанан, куус-уох мунньунан
баран Бур^аанай урэ^ин батан Мурулэнэн, Мастаа^ынан, Бэ-
эрийэнэн Алдан ерускэ туБэллэрэ. Алдан еруБу ере ексейен,
Охотскай муора^а тиийэр уу суола баара эмиэ биллэр. Онон
тун былыр Уус Алдан сирин-уотун ненуе икки улахан айан су-
оллара аарыгыран ааЬаллара. Манан бэрт элбэх араас экспеди-
циялар таБа^астара таБыллыбыта биллэр. Ол туоБута ааспыт
уйэ 80-нус сылларыгар уолан оттоно сылдьыбыт Мастаах куел
тугэ^иттэн кестубут морской шхуна дьаакыра, билигин улуус
музейыгар хараллан сытар.

15