Page 36 - Айдааннаах үйэ уолаттара

нэр сааһа үтэйэн кэлбитигэр Кыһыл Кырдал оскуолатыгар үөрэттэр-
биттэрэ. Оччолорго II Суотту оҕолоро, олор истэригэр Сеня уол
эмиэ, 4—5 биэрэстэлээх Арыы-Тииттэн сатыы сылдьан үөрэнэллэрэ.
Кини 1938 сыллаахха бэһис кылааһы бүтэрбитэ.
Улахан убайа Тимирязевканы бүтэрэн, партия сорудаҕынан
Өймөкөөн, Абый оройуоннарыгар райкомҥа үлэлиирэ. Кыра убайа
кадровай байыаннай Финляндия сэриитин кэнниттэн Аҕа дойду сэ-
риитигэр сылдьыбыта. Онон кыра бырааттарын көрсөр, көмөлөһөр
кыахтара суоҕа. Тулаайахсыйбыт уол «Хардыы» колхозка хонуу
үлэтигэр үлэлээн. үөрэҕиттэн уурайбыта.
1943 сыллаахха МТС-ка статистигыпан үлэҕэ ылбыттара. Оч-
чолорго оройуотгҥа алта уонтан тахса колхоз баара. Кинилэри бары-
ларын техниканан МТС хааччыйара. Сааскы ыһыы. паардааһын,
сиэмэ хомуура, ыраастааһына уо. д. а. үлэлэр МТС техникатынан
толоруллаллара. Сы.п устатыгар төһөлөөх сир тиэриллэн, ыһылла-
рын-хомулларын, ону тэҥинэн биирдии колхозтарынан төһө сиэмэ
ылыллыбытын, ыраастаммытын бука барытын Семен Михайлович
түмэрэ. Эдэр оҕо киһиэхэ сүрдээх эппиэтинэстээх үлэ этэ. МТС
төһөнү үлэлээбитэ. төһө кыайыыны ситиспитэ олоччу статистнкаттан
көстүөхтээҕэ. Үлэһиттэрэ биирдиилээн даҕаны, МТС үрдүнэн даҕаны
төһо үлэни толорбуттара. дохуоту аахсыбыттара барыта ытыска
ууруллара. Үлэ сезоннааҕы хампаанньаларын хаамыылара хас күгн
ахсын көрдөрүллэн, график толоруллуута хонтуруолланара. Саамай
кылаабынайа, государствоны кытта аахсыы күүскэ ирдэниллэрэ.
Сыллааҕы түмүгк мунньахха бу сыыппараларынан үлэ отчуота оҥо-
һуллара. Ким хайдах үлэлээбитэ ырытыллара. Мөлтөхтөр кымньыы-
ланаллара, бастьпгнар наҕараадаланаллара. Онон үлэни сыаналаа-
һыҥҥа, салайыыга статистика сүрүн оруолу оонньуура.
Семен Михайлович 1943 сыллаахха армияҕа ыҥырыллыбыта.
Монголияҕа байыаннай-политическай бэлэмнэниини барбыта. Манна
сулууспалыы сылдьан ыалдьан. 1944 сыллаахха балаҕан ыйыгар
комиссиянан демобилизацияламмыта. Дойдутугар кэлээт. эмкэ киир-
битэ. Икки сыллаах дьаныардаах эмтэнии түмүгэр доруобуйата чө-
лүгэр түгспүтэ. Онон Семен Мнхайлович үгтүөрэн үорэп-котөн, үөс-
кээбит дойдутугар «Хардыы» колхозка тахсыбыта үгонна колхоз
араас үглэлэригэр үлэлэспитинэн барбыта. Ол сырьтттаҕына үчүгэй
статистигын бнлэр буоланнар, үүнэр кыахтаах эдэр киһини оройуон-
нааҕы үгөрэх салаатыгар бухгалтерынан ыҥырбыттара. Бу үлэтигэр
Семен Михайлович 1950 сыл от ыйын 1 күнүттэн 1994 сыл сэтин-
ньп 1 күнүгэр дылы эҥкилэ суох үлэлээтэ. Санаан көрдөххө, түөрт
уон түгөрт сыл түөрт ый биир тэрилтэҕэ. бштр остуолга үглэлиэх диэ-
тэххэ, үгнньуттаах уһун кэм.
Семен Михайлович районоҕа үлэлиир ыатгнайгы сылларыгар сүр
дээх ыарахаттар бааллара. Олортон сороҕун эмэтин ахтатт ааһыахха
сөп. Оройуон үөрэҕпн, оҕотун тэрилтэлэрин тыһыынчанан үлэһит-
тэрин штаттарынан тыыран, хамнастарын ааҕыллара. төлөнүллэрэ.
Онно ыстаастара. надбавкалара. чаастара барыта чуолкайданара. Үлэ
киниискэтин олохтооһуну тэрийэллэрэ. Үтт-ас кпириитин-тахсыытын
учуоттууллара. Маны таһынан үөһээҥҥи тэрилтэлэр араас цирку-
лярдара кэлэ турарын хаска ылыаҥый? Олору ситиһэн билиэххэ,
күннээҕи үлэҕэ туһаныахха наада буолара. Кэлин опытырдаҕын
аайы уонна бухгалтериятын штата эбилиннэҕин ахсын салаа-салаа-
ларынан тус-туһунан эппнэттнир көмөлөһөөччүлэрдэнэн, үглэ сүн-
ньүн булбута. Ол тэрээһин элбэх бириэмэни ылбыта, эккирэтиһиини.