Page 33 - Айдааннаах үйэ уолаттара

дын сүрдээх үлэһит, булчут киһи улаханнык ыагтдьан, уол алтыс
кылааһы бүтэрбэккэ, үөрэхтэн уурайбыта. Уолу тута «Хардыы»
колхозка чилиэнинэн ылбыттара. Оччолорго оҕолору уччуппат туһут-
тан саастара туолла да, колхозка чилиэнинэн киллэрэллэрэ, үлэлэп-
питинэн бараллара. 1941-42 сылларга миэстэҕэ от үүммэтэҕэ. Уу
кытыытыгар, хотооллорго сэрбэйбит күөҕү тимир тиистээх аһыҥа
үөн кубарыччы сиэн иһ.эрэ. «Хардыы» колхоз бэйэтэ даҕаны кураа-
йы алаастардааҕа. Курааҥҥа хаптарбыт колхоз сорох дьонун Кэбээ-
йигэ ыыппыта. Миитэрэй эмиэ барсыбыта. Өҥ буордаах, сииктээх
кырыстаах иккис Сииттэ нэһилиэгин «Кыыл-Бастаах» диэн сиригэр
сайынын оттообуттара. Сорохторо хааланнар, кыһынын үүрүллэн
кэлбит ырыган аттары аһаппыттара.
Дмитрий Дмитриевич 1943 сыл от ыйыгар Кыһыл Армияҕа
ыҥырыллыбыта. Кинилэртэн эдэрдэрин сүүмэрдээн, Монголияҕа та-
һаарбыттара. Онно Баян-Түмэн (Чойбалсан) куоракка кылгас кэмҥэ
байыаннай-патриотическай бэлэмнэннини барбыттара. Соторү? Манл-
журия кыраныыссатыгар Бойанур күөл кытыытыгар Парша погран-
постка харабылга туруорбуттара. Манна советскай саллааттар уон
биир этилэр, оттон монголлартан сүүрбэ ахсыа буолбугтара. Быраат-
тыы армнялар сэргэх погранпчниктара уон иккн дьоппуон үспүйгүөн-
нэрин туппуттара, командованиеттаи махтал ылбыттара.
1945 сыллаахха 17-с Армия үһүс дивизиятын 149-с мотострел-
ковай полкатын 255-с туспа гвардейскай танковай ротатыгар су-
луусиалыы сылдьан, балаҕан ыйын 1 күнүгэр диэри милитаристскай
Японияны утары сэриигэ кыттыбыта. Кнни сулууспалаабыт ротата
сэрии бастакы күнүгэр түбэспэтэҕэ. Ол эрээри ааһан иһэр сэриилэр-
тэн быһа анньыллан хаалыталаабыт дьоппуон чаастарыттан хас да
дэриэбинэлэри, тимир суол станцияларын босхолообүгттара. Бу кэн-
ниттэн кыайтарбыт дьоппуон аармийата саһар тобохторун ыраастаа-
быттара. Кэлин сэрии трофеяларын таһар чааска түбэспитэ уонна
кннитэр техника арааһын тиэйиинэн, таһыынан дьарыктаммыттара.
Ол сылдьан, хаҥас кулгааҕа улахаинык ыалдьан, госпнтальга эмтэм-
митэ. Сотору сорохтору босхолоон, дойдуларыгар ыыппыттара. Дмит-
рий Дмитриевич эмиэ демобилнзацияланан, 1943 сыллаахха атгын-
ньы 12 күнүгэр Дьокуускайы булбута.
Дойдутугар кыайар-хотор эдэр киһини хонун араас үлэлэригэр
үлэлэппитинэн барбыттара. «Хардыы» колхоз киинэ оччолорго Дьа-
раамаҕа этэ. Манна наспо, маҕаһыын, медпуун, кэнсээлэрийэ баал-
лара. Алаастартан көһүтэлээн кэлбит ыаллар дьиэ туттуталаабыт-
тара. Онон айан суолун ааныгар олорор кэлиилээх-барыылаах, сэр-
гэх олохтоох бөһүөлэк буолбута. Миитэрэй наспоҕа икки сыл предсе-
датели соҕотуопкаҕа солбуйааччыпан үлэлээбитэ. Ол кэнниттэн «Хар-
дыы» колхозка биригэдышрдии сырыттаҕына, Хрущев үйэтэ үүммү-
тэ. Үөс батааска биэрбэккэ. үтрүө-тараа тутааһын саҕаламмыта, Дыра
бөһүөлэктэри суй-сай тутан көһөртөөбү^ттэрэ, бөдоҥ кииннэргэ түм-
мүттэрэ, колхозтар холбоһуталаабыттара. Урукку колхоз биригээдэ
эрэ буолбута. Биригээдэ бөдөҥсүйдэр да Миитэрэй биригэдышригэп
хаалбыта. Элэһиннэр интэриэстэрин туруорсар, дьухха. толлугаһа
суох, ыллыктаах тыллаах эдэр киһи киин аппараакка биллэн испитэ.
Ол иһин бөдөҥсүйбүт колхоз ревизиялыыр комиссиятыгар чилиэни-
нэн уһуннук үлэлэппиттэр.
Колхозтаах бааһынай үглэҕэ көрдөрү^үлэрэ муҥурданнылар, аны
инники иһэр сайдыылаах рабочай кылааһынан оолбуйа охсуохха диэн
кынаттаах тыллар саба сүүрбүгттэрэ. Бокуойа суох колхозтар база-