Page 15 - Неизвестное название
P. 15

елтеххе кыайыылаахтар эрэллэрэ, утумнааччылара
                                    Ийэбит тулаайах одо саайа, эдэр саайын кэмнэрэ тереебут
                                  Арыылаадар ааспыттар. Кини уус-уран самодеятельность бастын
                                  кыттыылаада этэ. «Ньургун Боотур» олонхоттон Туйаарыма Куо
                                  ырыатын сценада ыллаан, керееччулэр истин бийирэбиллэрин ылара.
                                  Дьон-сэргэ, чугас аймахтара бары кинини олус истинник ахталлар-
                                  саныыллар.
                                    Адабыт Василий Иванович дьыл саамай тымныы ыйыгар -
                                  1934 сыл тохсунньу 12 кунугэр Танда нэйилиэгин «Кыттаайы»
                                  колхоз сиригэр Мэлдьээйи алааска Елена Петровна уонна Иван
                                  Гаврильевич Охлопковтар дьиэ кэргэннэ тереебут. Кыра Вася сэттэ
                                  саастаадар Ада дойду сэриитэ садаламмыт буолан, кини сэрии
                                  ыарахан сылларыгар оскуола боруогун атыллаабыт. Кини учугэйдик
                                  уерэнэр, сытыы-сымса, бэйэтин кыанар одо буолан, хайыйарынан,
                                  волейболунан ситийиилээхтик дьарыктанара. Оскуоланы бутэрэн
                                  баран, Дьокуускайдаады пединститут физмат факультетын физической отделениетыгар киирбит.
                                  1957 сыллаахха уерэдин бутэрэн, Уус-Алдан оройуонугар улэлии тиийбит. 1958 сыл садаланыытыгар
                                  Орто Эбэ оскуолатыгар физик-математик учууталынан ананан, улэтин садалаабыт, бу кэмнэ кини
                                  олодун аргыйын Анна Ивановна Артамонованы керсубут.
                                    Анна Ивановна уонна Василий Иванович Охлопковтар 1960 сыл бэс ыйын 6 кунугэр кэргэннии
                                  буолбуттара. Кинилэр ыал буолан, ус одону теретен, кылгастык да буоллар, олус дьоллоохтук
                                  олорбуттара. Василий Иванович 44 саайыгар кунду кийитэ таптыыр кэргэнэ, одолорун кун кубэй
                                  ийэлэрэ Анна Ивановна баара-суода 39 саайыгар бу кун сириттэн бараахтаабыта. Ийэбит суох буолар
                                  сылыгар Рея 16, Аня 15, Ариян 10 саастаах этибит. Адабыт ийэбитигэр истин тапталын олодун
                                  тухары илдьэ сылдьыбыта, кэлин кэргэн ылбатада, одо сылдьан, ону бийиги керер-истэр, билэр
                                  этибит. Бу олорон, ааспыты санаатахха, адабытыгар, 44 саастаах эр кийиэхэ олус ыарахан эбитэ
                                  буолуо. Билигин ийэбитин адыннахпытына: кини сырдык, кырайыабай дьуйуннээх, долгуннурар
                                  баттахтаах, еруу ырыа аргыстаах, олоххо тардыйыылаах, сайдыылаах керуулээх, куустээх санаалаах
                                  дьахтар этэ. Дьиэ кэргэнин, одолорун, кэргэнин тустарыгар ийэлии кыйамньытын уурара, олус
                                  тупсадай туттуулаада, найаа минньигэс астаада, дьодурдаах иистэнньэн, мааны нарын куоластаах
                                  ырыайыт этэ.
                                    Сарсыарда эрдэ туран, бийигини оскуолада барарбытыгар ас астаан, аргыыйдык ыксаппакка
                                  уйугуннарара. Одо сылдьан, эмискэ санаардаатахпытына, кини кууйан ылан, кылгас да кэмнэ кетеден
                                  олордодуна, ийэбит барахсан тапталыгар уйдаран, уоскуйан хааларбыт. Кини сылаас кута билигин
                                  да баар курдук саныыбыт.
                                    Одо сааспыт... Бийиги Бородонно ленин уулуссатыгар икки этээстээх уопсай дьиэдэ олоробут.
                                  Кыйын. Адабыт ойодун оттор, чуумпуга мае умайар тыайа, кыргыттар уруокпутун аадабыт,
                                  бырааппыт оонньуур, араадьыйада сахалыы сонуннары диктор кэпсиир. Бийиги ийэбит улэтиттэн
                                  кэлэрин кэтэйэбит. Киэйэ кини киирэн кэллэдинэ дьиэбит ийэ сырдыы туйэргэ дылы гынар, бийиги
                                  ийэбитин керен, уеруу беде буолабыт. Онтон дьиэ кэргэн тумсэн, киэйээнни айылыкка бары ирэ-
                                  хоро ер да ер сонуннарбытын кэпсэтэрбит.
                                    Куутуулээх Сана дьыл. Ийэбит бийиэхэ мейееччук бэлэмниирэ, онно хас биирдиибитигэр Сана
                                  дьыллаады араас дьэрэкээн открытканы тигэрэ. Дьэ, ол кунтэн садалаан, Тымныы Одонньор бэлэдин
                                  кэтэйэн, бийиги, кыргыттар, уерэхпитигэр кыйалларбыт. Оччолорго Тымныы Одонньор бэлэдиттэн
                                  кэтэйиилээх кунду бэлэх суох буолара. Сана дьыл иннинээди куннэргэ дьиэбит ийэ барыта мандарин,
                                  дьаабылыка сытынан дыргыйара.
                                    Ийэбит иистэнньэн мааныта этэ. Сана дьылга муус манан, кылабачыгас мейуурэлээх Хаарчаана
                                  танайын, маскарад кестуумнэри, ыйыахха хайаан да сиитэс танастан сана былааччыйа, буруукэлээх
                                  кестуум тигэрэ. Арыый улаатыахпытыгар диэри кыргыттарын игирэлэр курдук таныннарар этэ.
                                  Бэйэтэ бийигини иистэнэргэ, баайарга, таинарга-симэнэргэ, тас керуну керунэ сылдьарга, ас
                                  астыырга, дьиэни-уоту коруугэ одо эрдэхпититтэн уерэппитэ, уйуйбута олохпутугар туйалаах
                                  буолбута.



                                                                                     11
   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20