Page 92 - Неизвестное название

________________________________________________________________________________________
Аны билинни иистэнньэннэр курдук выкройка энин диэн суох, ылла да быйан тигээччи. Онноодор
ыарахан ыарыыга ылларан баран, эмиэ сайыны былайын иистэммитэ. Мин: «Ийээ саатар ыалдьан
олорон, сынньан, - диибин, - ону мин еллехпунэ, ким кинилэргэ утулук, кээнчэ тигиэй», -
диир. Оннук сурдээх улэйит, ыалдьытымсах, дьонно-сэргэдэ эйэдэс майгыннаах этэ. Дьоммут
баалларыгар дьиэбит аана хайан да хатаммат, сарсыарда 6 чаастан садалаан, туун хойукка диэри
кэлии-барыы. Элбэх уол ододо одо беде мустар, хонооччулар даданы, онно биирдэ да медуттубутун
истээччим суох. Аны сарсыарда туран, хотонуттан киирдэ да, чугас ыаллара киирбитинэн бараллар.
Сарсыардаанны чэй, эбиэт, киэйээнни айылык ыалдьыта суох буолбат, ол быыйыгар одо-уруу кэлэрэ
барара аадыллыбат даданы. Билигин санаатахпына, хайдах барытын успейдыырын седебун. Суейу
керуутэ, дьиэ улэтэ, элбэх одону айатар, таныннарар, ол быыйыгар улэлиир, аны сир айа буолла да,
олох кыаммат буолуор диэри сир астыыр уонна олоруо эрэ кэрэх, иистэнэр. Ол быыйыгар нэйилиэк,
оскуола общественнай улэтиттэн туора турбат этэ. Оннук ыарахантан толлубат, куустээх санаалаах
эбит ийэм барахсан!
Айталина Иванова, кыыЬа
Лугинов Афанасий Михайлович
(1936-2007)
Айыл^аттан артыыс Афанасий Лугинов
Афанасий Михайлович Лугинов Бэйдинэ олохтоодо кулун тутар 17 кунугэр 1936 сыллаахха
холкуостаах ыал дьиэ кэргэнигэр тореебутэ. Кыра одо саайыттан холкуос араас улэлэригэр
улэлээбитэ. Орто Эбэ сэттэ кылаастаах оскуолатыгар уерэммитэ. Сэрии кэмин одото уерэхтэн
тохтоон, холкуостаах буолбута. Сайынын от кэбийиитигэр кыдамайытынан, кыйынын от тиэйиитигэр
1 сылдьара, тутууга улэлиирэ, тырахтарыыстыыра.
Афанасий Михайлович одо саайа былыргы уйэттэн кэпсээннэ киирбит сээркээн сэйэнньиттэрдээх,
уран тарбахтаах уустардаах, ынырыыга сылдьар олонхойуттардаах ©лтех нэйилиэгэр ырыада
ылламмыт, хойоонно хойуйуллубут Кийиит Бэйдинэ сиригэр-уотугар ааспыта. Бу туелбэ угус элбэх
алаастарыгар бэрт элбэх олонхойут уонна уус-уран аата ааттанара. Оччотооду уйэ кирбиилэригэр
олорон ааспыттара: улуу олонхойут Говоров Дмитрий Михайлович (Олонхойут Миитэрэй), Охлопков
Ефим Егорович, Данилов Иван Иванович (Тойтуун Уйбаан) уо.д.а.
Кини улахан толуу керунэр сеп тубэйэр араас оруоллары сыанада оонньуура. Тейе да артыыс
уорэдэ суох буоллар, бэйэтинэн бэлэм артыыс бу сылдьара. Афанасий Михайлович дьонугар-
сэргэтигэр драматическай жанрга талааннаах толорооччу быйыытынан биллэр. Кини уопсайа 30-
тан тахса араас оруолга оонньообута. Онтон бэйэтэ саамай сатаммыт уобарастарынан «Сатараалы»
(Сайсары), «Кыйыл ойууну» (Кыйыл Ойуун) ааттаталыыра. Кыйыл ойуунна оонньууругар
ойуун танайын-сабын уонна дунурун Уус Хабырыыс бэйэтинэн онорбут. Онтон ойуун оруолун
оонньууругар Тойтуун Уйбаан уерэппит, анаан ойууннаан кердербут, одонньор оччолорго Орто Эбэдэ
олорор эбит. Афанасий Тойтуун Уйбаантан дьиннээхтик толорор айымньы уобарайыгар киириигэ,
бэйэ санарар санатыгар, хамсанар хамсаныытыгар итэдэйэргэ уйуйуллубут. Ол туойутунан Афанасий
Михайлович оонньообут оруолларын кийи быйыытынан майгыларын уонна хараастар, тууйуллар
кэмнэрин ис сурэдиттэн итэдэтиилээхтик оонньуура.
Афанасий Михайлович оонньообут оруоллара:
1. Кыйыл Ойуун - «Кыйыл Ойуун»
2. Кукур Уус - «Кукур Уус»
3. Кинээс Бииктэрэ, Егор Егорович, Испирдиэн - «Ини-бии»
4. Ньукулай - «Дьаданы Дьаакып»
5. Сатараал - «Сайсары».
Кини драматическай артыыс дьодурдаах кийи, бэйэтэ монологтары олус учугэйдик аадара. Кэнники
саайыран баран, ыйыахтарга, бэлиэ тугэннэргэ алгыстыыр, туойар эбит.
Афанасий Михайлович айан хаалларбыт Сатараалын туйунан Жирков Александр Николаевич

88