Page 17 - Андросов Д.С. Тыылга кыайыыны уьансыбыттара

тээххэ баар кыстык дьиэлэрэ сытыары эркиштээдэ. Сайызшжтарыгар эмиэ
нуучча дьиэлээхгэрэ. О-гютооҕуга итинник дьиэлэри тутгаи олоруу үлэни
чахчы кыайар-хотор дьонтго кыаллара. Адалаах ийэтэ "Толоон Эбэ" кол­
хозка чилиэнинэи киирбиттэрэ. ходуһаларын бааһыналарын, икки ыанар
ынахтарын, аттаах биэни уонна мае суханы колхозка холбообупара.
Мария 1931 сыллаахха Курбуһах сэттэ кылаастаах оскуолатыгар
үөрэнэ киирбитэ уонна 1937 сыллаахха алтыс кылааһы бүтэрбитэ. Ийэтэ
харадынан ыалдьар буолан. салгыы үөрэммэккэ, дьонун кэтэх сүөһү-
лэрин көрбүтэ, бииргэ төрөөбүт бырааттарын одолоспута. Кини 1940-
41 сс. "Толоон Эбэ” колхоз үөрэдэ суох колхозтаахтарын күүстээх үлэ
кэнниттэи аадарга, суруйарга үөрэтиспитэ. Аҕа дойдуну көмүскүүр сэ-
рии садалаиыытыгар кини колхозка хонуу үлэһитэ этэ.
М.Й.Аммосова Мындаабада биир ыйдаах трактористары бэлэмни-
ир кылгатыллыбыт курсу бүтэрбитэ уонна МТС директории Седых
1941 сыл атырдьах ыйын 29 күггүнээди 213 №-дээх бирикээһинэн 2
һй-дээх ЧТЗ тракторга Иннокентий Николаевич Местниковка смен-
шигинэн анаммыта. Дьэ итинтэн ылата кики "Хана", "Балыктаах Эбэ"
колхозтарга сэрии кэминээҕи кытаанах ирдэбили тутуһан, бэрилли-
бит сорудады кэмигэр толорорго дьулуурдаахтык, бэриниилээхгик үлэ-
лээбитэ. Эһиилигэр, 1942 сыллаахха, Петр Егорович Докторов стар-
шайдыыр тракторыгар сменщиктээбитэ. Сайыны быһа "Хана", "Ба­
лыктаах Эбэ", "Кыһыл кэккэ" колхозтарга сири танастаабыттара.
1942 сыл атырдьах ыйын ортотугар оройуон нэһилиэктэриттэн ар-
мияда ын’ырыллыбьгг дьон Суотгу кытылыгар мустуохтаахтарын туһунан
сурады 1 Бэрт-Ууһуи нэһилиэгин дьаһалтатыттан истибитэ. Кини ол
садана "Балыктаах Эбэдэ" сир тиэрдэрэ сылдьара. II Курбуһахтан ар­
мияда баран иһээччилэри түбэһэ көрсүөм диэн санааттан үлэлиирин
быыһыгар харадын "Балыктаах Эбэ" илин баһынан киирэр Курбуһах
суолуттан араарбата. Кини дьолугар санаабытын курдук буолбута. Кини
кэтэһэр сирин туһаайыытынан аттаах дьон иһэллэрэ костүбүгэ. Мария
Иннокентьевна аттаахтарга илиитинэн далбаатаан баран, тракторынан
кинилэргэ утары тиийэн кэлбитэ. Аттаахтар ортолоругар 18 сааһын ту-
олбут кини бииргэ төрөөбүт быраата Иннокентий барсан иһэрин корон
улаханнык долгуйбута. Дьоно хайдах олороллорун ыйыталаспыта. Арах-
саллара тиийэн кэлбитигэр быраатыгар туһаайан: "Лөгөнтөй, ыарахан
суолга ынырыллан баран иһэдин. Дой,дутар, бар дьонтгор, ийэлээх ададар
этэнн’э эргиллэн кэлээр", - диэн алгыы хаалбыта.
М.И Аммосова 1941 -1947 сыллардаахха алта сыл устата тохголо суох
ЧТЗ тракторга сменщик-тракториһынан үлэлээн, Кыайыыны уһансы-
быта. Үгүс күчүмэдэйдэри корсүбүгэ. Ардыгар оһолго да түбэһэ сыспы-
та. Биирдэ үлэлии турар трактор радиаторыгар уу куга турдадына ырбаа-
хытын тыал охсон вентилятор салбадар эриттэрбитэ. Хата, дьолго, эргэ