Page 18 - Андросов Д.С. Тыылга кыайыыны уьансыбыттара

уопуйбуг танастан тигиллибит ырбаахы алдьанан уонна чугас баар стар­
шей тракториһа Семен Степанов тракторы тута умуруорая оһолломмотоҕо.
Мария Иннокентьевна 1945 сыллаахха Василий Сергеевич Заров-
ияевтыын Суотту нэһилиэгин Серго аатынан колхоһугар сааскы ыһыы
үлэтигэр сорудахтарын 170 бырыһыан толороннор, харчынан бириэ-
мийэлэммитгэрэ. ЧТЗ трактор атыгтардаадар уратылардаада. Бу тех-
никаны кыайыгас, хотугас эрэ дьон көрөн-истэн үлэлэтэллэрэ. ЧТЗ
элбэх уматыгы сиир буолан хас смена аайы үөһэ олордуллубут баады-
гар сүүһүнэн литр уматыгы биэдэрэнэн кутуллара. Трактор кабииата
суох буолан самыыр-хаар саба баттыьтра, тымныы тыал курдары охсо-
ро. Амы тыаһа-ууһа диэн, киһи кулгаадын дойутэрэ.
Оччотооҕу колхозтар бааһыналара алаастар, үрэхтэр сүнньүлэри-
гэр ыһыллан сыталлара. Онон трактористар эргэ өтөхтөргө хоно сыл­
дьан үлэлииллэрэ. Одордук үлэлии сылдьан Мария Иннокентьевна
айылда биир дьикти түгэнин истибитин туһунан бу курдук бырааты-
гар Иннокентий Иннокентьевичка кэпсээбит:
-Хоро нэһилиэгин "Кыһыл Агроном" колхоһугар Майадастан чугас
Мүрү эбэ үрдүгэр сытар алаас тулатыгар сир тиэрэ сылдьыбьтгым. Бири-
гэдьиир киһи суох диэн прицепщик биэрбэтэдэ, онон содотодун иччитэх
огоххе хоно сылдьан улалээбитим. Ити кэмнэ манна отчуттар кэлиэхтэ-
эхтэрэ. Кинилэри кэтэһэрим. Уматык бүтэн Мындаабаттан ому ылаары,
киэһээ күн арҕаалаан турдадына отуулаиар отөҕүм таһыгар кэлэн, булу-
укпун арааран мае сыарданы холбонон баран буочукаларбын тиэнэ тур-
дум. Тракторым гаһьш наһаа кыра гыммьшпытган умуллан хаалла. Эмискэ
уу-чуумпу буолла. Ол кэмнэ мин үлэлиир алааспытган чугас, кэккэлэһэ
сытар алаас диэки эмискэ үгүс киһи саҥата аймана түспүтэ, сорохтор
сүөһү үүрэи сайдыыллар, күлсоллэр-кэпсэтадлэр. Биир улахан куолас-
таах киһи сахалыы ыллаан доргугар. Эмиэ да охсор массыына тыаһа
иһиллэр. Мин истэн үөрэ санаатым, кэтэһэр оччуттарым кэллэхтэрэ диэн.
Түргэшшк хомунаи, Мындаабада киирэн нефтебазатган горючай тиэнэн
түүн алааспар тонной тракторбын умулларбьпым уу-чуумпу. Отчуттар
кэлбэтэхгэр, ким да суох. Арай етөх хаарбах тутуулара барыһан, түннүетзрэ
харааран тураплар. Ошю салла-дьулайа санаан баран, ханна да барар
сирэ суох буолан, отууланар дьиэбэр киирэн утуйарга тиийбитим.
Ити туһунан Мария Иннокентьевна дьиктиргээн-сөдөн, дьулайан
туран айылда дьикти көстүүтүн сэмээр кэпсиирэ. Таҥараны-абааһыны
итэдэйэдин диэн мөдүохтэрин да сөбө.
Мария Иннокентьевна трактористыыр кэнники сылларыгар Семей
Александрович Степановтыын бииргэ үлэлээбитэ, киниэхэ кэргэн тахсан,
одолонон-урууианан, грактористаан бүппүтэ, кэргонинээн Суопуга олох-
суйбутгара. 1947-50 сс. МТС Суопугаады нефтебазатытар харабыштаабы-
та. Онтон салгыы Суотту сельпотугар уборщицанан, кочегарынан, хара-