Page 19 - Василий Сивцев - Мүрү. Удьуор утума

Мы

көҕөччөр диэбитин иһин, сиһигэр дьураа курдук орохтоох буоллаҕына
сур (мышастая) сылгыга киирсиэхтээх. Маннык сиһигэр орохтоох
сылгы сиэр (саврасая) дьүһүҥҥэ эмиэ киирсиэн сөп. Атын
дьүһүннэргэ орох суох буолар.
Сур сылгыны эмиэ араастаан өҥнүүллэрэ биллэр; күтэр сур,
борон сур, саһыл сур, сырдык сур, хара сур уо.д.а. Маны сэргэ хос
бэлиэлэр; сиһин ороҕо, хаҥалас быччыҥнара, сиэл кутурук ардайа;
араас дьаҕыллар - дэнэллэр.
Холобур, орохтоох систээх, икки өггүнэн бар дьаҕыллаах, хаҥалас
быччыҥнардаах сылгыны бороҥ сур диэххэ сөп.
Хаҥалас быччыҥ диэн үксүн сур, сиэр сылгыга хойуутук көстөр,
сылгы быччыҥнарыгар көмөрүнэн соппут курдук хара сурааһыннар
баар буолаллар - ону этэллэр.
Бар дьаҕыл диэн бычыгынас точка-точка курдук хойуу дьаҕылы
этэллэр.
Буулуур (чалая) икки суолга араарыллар; күөх буулуур, кыһыл
буулуур.
Күөх буулуур бэйэтэ хас да өҥнөөх; сырдык буулуур, хара
буулуур,сарыал буулуур.
Сырдык буулуур диэн сырдык күөх өҥнөөх; хара буулуур - үгүс
өттө харааран, көҕөрөн көстөн гынан баран сиэлэ, кутуруга
хараҥатыҥы; сарыал буулуур - икки самыыта уопсай дьүһүнүттэн
сырдык соҕус буоллаҕына этиллэр.
Кыһыл буулуур эмиэ хас да суоллаах. Саалыыр буулуур диэн-
уопсай дьүһүнүттэн самыыта үрүҥ, өрөҕөтө, түөрт атаҕа туртайан
көстөр дьүһүннээх сьшгы.
Буулуур сылгы, үөһэ этиллибитин курдук, өҥүн хас да тө|
уларытыан сөп; көҕөрөр, маҥхайар, саһарар, кытарар. Күөх буул
сылгыны саас сырдык көҕөччөр диэххэ сөп, ол эрээри ньилбэктэ^
уонна хоҥуруутун дьүһүнэ улаханнык уларыйбаттарыг|ан
булкуйумуохха сөп эбит. Сырдык буулуур сылгылар сааһыран
истэхтэрин аайы манхайаллар.
Сиэр сылгыны эмиэ хас да көрүҥүнэн дьүһ үннүүллэр; кыһыл т
сиэр, улаан сиэр, сырдык сиэр, хардаҥ сиэр. Удаан сиэр сылгыны
үгүстүк судургу улаан диэччилэр.
Сиэр сылгыга майгынныыр гынан баран! сиһэ ороҕо суох
буоллаҕына кугас (рыбая) дэнэр. Бүтэй 'Кугас диэн сүүһү|эр
туоһахтата, ураанньыга, атахтара чулкута суох, т\
хара буоллахтарына ааттанар.

■